Đề thi học sinh giỏi văn hóa cấp huyện môn Lịch sử lớp 9 - Năm học 2020-2021 - PGD&ĐT Cam Lộ (Có đáp án)

Nội dung tài liệu: Đề thi học sinh giỏi văn hóa cấp huyện môn Lịch sử lớp 9 - Năm học 2020-2021 - PGD&ĐT Cam Lộ (Có đáp án)

1. PHÒNG GD&ĐT CAM LỘ KÌ THI HỌC SINH GIỎI VĂN HÓA CẤP HUYỆN Năm học 2020– 2021 ĐỀ CHÍNH THỨC Môn thi: Lịch sử 9 Thời gian: 120 phút (không kể thời gian phát đề) A- LỊCH SỬ THẾ GIỚI Câu 1: (3.0 điểm) Nhà khoa học A. Nobel từng nói: “Tôi hi vọng rằng nhân loại sẽ rút ra được từ những phát minh khoa học nhiều điều tốt hơn là điều xấu”. Bằng kiến thức đã học về cuộc cách mạng khoa học – kĩ thuật từ năm 1945 đến nay, hãy phân tích tác động của cuộc cách mạng khoa học - kĩ thuật đối với đời sống xã hội. Trách nhiệm của bản thân em đối với sự phát triển và hạn chế của nền khoa học - kĩ thuật nước nhà hiện nay? Câu 2: (4.0 điểm): Nêu những nét nổi bật (về chính trị và kinh tế) của các nước châu Á từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai đến nay. Theo em, hiện tại ở khu vực châu Á, vấn đề nào đang thu hút sự quan tâm của dư luận thế giới? Trách nhiệm của các quốc gia trong khu vực trong việc giải quyết vấn đề này? B- LỊCH SỬ VIỆT NAM Câu 1: (3.0 điểm) Đọc tư liệu và trả lời các câu hỏi: Tư liệu 1: Triều đình thừa nhận quyền cai quản của nước Pháp ở 3 tỉnh miền Đông Nam Kì (Gia Định, Định Tường, Biên Hòa) và đảo Côn Lôn; mở 3 cửa biển (Đà Nẵng, Ba Lạt, Quảng Yên) cho Pháp vào buôn bán; cho phép người Pháp và Tây Ban Nha tự do truyền đạo Gia Tô, bãi bỏ lệng cấm đạo trước đây; bồi thường cho Pháp một khoản chiến phí tương đương vạn lạng bạc; Pháp sẽ "trả lại" thành Vĩnh Long cho triều đình chừng nào triều đình buộc được dân chúng ngừng kháng chiến... Tư liệu 2: Triều đình Huế chính thức thừa nhận nền bảo hộ của Pháp ở Bắc Kì và Trung Kì, cắt tỉnh Bình Thuận ra khỏi Trung Kì để nhập vào đất Nam Kì thuộc Pháp. Ba tỉnh Thanh-Nghệ-Tĩnh được sáp nhập vào Bắc Kì. Triều đình chỉ được cai quản vùng đất Trung Kì, nhưng mọi việc đều phải thông qua viên Khâm sứ Pháp ở Huế. Công sứ Pháp ở các tỉnh Bắc Kì thường xuyên kiểm soát những công việc của quan lại triều đình, nắm các quyền trị an và nội vụ. Mọi việc giao thiệp với nước ngoài (kể cả với Trung Quốc) đều do Pháp nắm. Triều đình Huế phải rút quân đội ở Bắc Kì về Trung Kì. Tư liệu 3: (...) có nội dung cơ bản giống với Hiệp ước Hác-măng, chỉ sửa đổi đôi chút về ranh giới khu vực Trung Kì nhằm xoa dịu dư luận và lấy lòng vua quan phong kiến bù nhìn. (Nguồn: Sách giáo khoa Lịch sử 8, Nxb Giáo dục, 2008) a. Hãy cho biết các tư liệu trên trích trong nội dung của các văn kiện nào? b. Từ nội dung của các văn kiện đó, hãy nhận xét về thái độ của triều đình nhà Nguyễn. c. Nhân dân ta có thái độ như thế nào khi triều đình Huế kí các hiệp ước trên? Câu 2: (3.0 điểm) Trình bày về diễn biến của cuộc khởi nghĩa Hương Khê. Vì sao cuộc khởi nghĩa Hương Khê là cuộc khởi nghĩa tiêu biểu nhất trong phong trào Cần Vương? Câu 3: (4.0 điểm) Trình bày những chính sách về kinh tế của thực dân Pháp trong cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất ở Việt Nam. Các chính sách của Pháp nhằm mục đích gì? Hậu quả từ những chính sách đó đối với nền kinh tế Việt Nam lúc bấy giờ. Câu 4: (3.0 điểm) Đầu thế kỉ XX, những người yêu nước Việt Nam đã hăng hái lao vào cuộc vận động cứu nước mới theo khuynh hướng dân chủ tư sản. Bằng kiến thức đã học, em hãy: a. Giải thích: Vì sao đầu thế kỉ XX, những người yêu nước Việt Nam lại mạnh dạn đón nhận những luồng tư tưởng mới và hăng hái đi tìm con đường cứu nước mới? b. Chỉ rõ nguyên nhân thất bại của các phong trào yêu nước Việt Nam từ đầu thế kỉ XX đến trước chiến tranh thế giới thứ nhất. ------------Hết------------ (Thí sinh không được sử dụng tài liệu)
2. PHÒNG GD&ĐT CAM LỘ HƯỚNG DẪN CHẤM THI HỌC SINH GIỎI CẤP HUYỆN Năm học 2019 – 2020 Khóa ngày: 24/10/2019 Môn thi: Lịch sử 9 A- LỊCH SỬ THẾ GIỚI Câu 1: (3.0 điểm) Nội dung yêu cầu Điểm a. Tác động của cuộc cách mạng khoa học - kĩ thuật đối với đời sống xã hội : * Tác động tích cực: - Tạo ra bước nhảy vọt chưa từng thấy về sản xuất và năng suất lao động,, nâng 0.25 cao mức sống và chất lượng cuộc sống với những hàng hóa mới và tiện nghi sinh hoạt mới. - Thay đổi về cơ cấu dân cư, số dân lao động trong nông nghiệp giảm, dân số 0.25 trong ngành dịch vụ tăng lên. - Đưa loài người chuyển sang một nền văn minh mới, "văn minh trí tuệ". 0.25 - Sự giao lưu kinh tế, văn hóa, khoa học - kĩ thuật ngày càng được quốc tế hóa cao, 0.25 một thị trường thế giới đang hình thành * Tác động tiêu cực: - Tạo ra nhiều loại vũ khí và các phương tiện quân sự có sức tàn phá và hủy diệt 0.25 sự sống. - Môi trường bị ô nhiễm, nhiễm phóng xạ nguyên tử. 0.25 - Tài nguyên ngày càng cạn kiệt. 0.25 - Sinh ra nhiều bệnh tật, tai nạn giao thông, tai nạn lao động... gắn liền với kĩ thuật 0.25 hiện đại. b. Trách nhiệm của bản thân em đối với sự phát triển và hạn chế của nền khoa học - kĩ thuật nước nhà hiện nay: Thí sinh trình bày phù hợp thì cho điểm, gợi ý: 1.0 - Nhận thức đúng về vai trò, vị trí của cách mạng KH – KT đối với cuộc sống nói chung và công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện nay. - Nâng cao khả năng vận dụng kiến thức đã học, áp dụng vào cuộc sống, tăng cường khả năng thực hành, học đi đôi với hành. - Tích cực tham gia các hoạt động xã hội phù hợp với lứa tuổi. Nghiêm chỉnh chấp hành Luật giao thông. Tuyên truyền vận động những người xung quanh bảo vệ môi trường sống, phòng ngừa dịch bệnh... - Ra sức học tập, tu dưỡng, rèn luyện để chiếm lĩnh những tri thức của nhân loại. Tổng điểm 3.0 Câu 2: (4.0 điểm) Nội dung yêu cầu Điểm a.Những nét nổi bật (về chính trị và kinh tế) của các nước châu Á từ sau chiến tranh thế giới thứ hai đến nay: *Về chính trị: - Trước chiến tranh thế giới thứ hai, hầu hết các nước châu Á là thuộc địa của các 0.5 nước đế quốc. - Sau chiến tranh thế giới thứ hai, một cao trào giải phóng dân tộc đã dấy lên lan 0.5 nhanh ra cả châu Á. Đến những năm 50 của thế kỉ XX hầu hết các nước châu Á giành được độc lập như Trung Quốc, Ấn Độ, In-đô-nê-xi-a - Gần nửa sau thế kỉ XX, ở châu Á rơi vào tình trạng không ổn định, đặc biệt là ở 0.5 ĐNA và Tây Á lại diễn ra nhiều cuộc chiến tranh xâm lược của các nước đế quốc nhằm duy trì ách thống trị, chiếm giữ những vị trí quan trọng và ngăn cản phong
3. trào cách mạng ở khu vực này. - Sau "chiến tranh lạnh" kết thúc, một số nước châu Á đã diễn ra những cuộc xung 0.5 đột, tranh chấp biên giới, lãnh thổ hoặc phong trào li khai với những hành động khủng bố dã man như Ấn Độ, Pakixtan, Xri Lan-ca . *Về kinh tế: - Nhiều nước châu Á đã đạt được sự tăng trưởng nhanh chóng về kinh tế như Nhật 0.5 Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Thái Lan, Ấn Độ - Với sự phát triển nhanh chóng về kinh tế nhiều người dự đoán rằng thế kỉ XXI sẽ 0.5 là thế kỉ của châu Á. b.Vấn đề quan tâm và trách nhiệm: Hs lựa chọn linh hoạt vấn đề cấn quan tâm: có thể tranh chấp chủ quyền trên biển Đông hoặc tình hình trên bán đảo Triều Tiên. - Ở châu Á, tình hình biển Đông (hoặc trên bán đảo Triều Tiên) đang là một trong 0.5 những điểm nóng thu hút sự quan tâm của dư luận thế giới. - Các quốc gia trong khu vực cần giải quyết vấn đề này bằng biện pháp hòa bình, thương lượng, tuyệt đối không dùng vũ lực hoặc đe dọa vũ lực cần bình tĩnh giải 0.5 quyết tranh chấp trên cơ sở luật pháp quốc tế, phải tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của nhau Tổng điểm 4.0 B- LỊCH SỬ VIỆT NAM Câu 1: (4.0 điểm) Nội dung yêu cầu Điểm a. Tư liệu 1: Trích từ Hiệp ước Nhâm Tuất 0.5 Tư liệu 2: Trích từ Hiệp ước Hác-măng 0.5 Tư liệu 3: Trích từ Hiệp ước Pa-tơ-nốt 0.5 b. Thái độ của triều đình nhà Nguyễn: Triều đình nhà Nguyễn do dự, hèn nhát, bạc nhược, từng bước dâng nước ta cho thực 1.5 dân Pháp. Đặc biệt, Hiệp ước Hác-măng và Pa-tơ-nốt đã chấm dứt sự tồn tại độc lập của triều đình phong kiến nhà Nguyễn, chính thức thừa nhận nền bảo hộ của thực dân Pháp. c. Thái độ của nhân dân ta: - Phản đối mạnh mẽ việc triều đình nhà Nguyễn kí các hiệp ước đầu hàng, "quyết đánh 0.5 cả Triều lẫn Tây". - Không tuân thủ lệnh của triều đình, tiếp tục đẩy mạnh kháng chiến chống thực dân 0.5 Pháp. Tổng điểm 4.0 Câu 2: (3.0 điểm) Nội dung yêu cầu Điểm * Diễn biến của cuộc khởi nghĩa Hương Khê: - Địa bàn hoạt động chủ yếu ở huyện Hương Khê và Hương Sơn thuộc Hà Tĩnh, 0.5 sau đó lan rộng ra nhiều tỉnh khác (Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình). Lãnh đạo là Phan Đình Phùng, Cao Thắng. - Từ năm 1858-1888 nghĩa quân xây dựng lực lượng, rèn đúc vũ khí và tích trữ 0.5 lương thảo... - Từ 1888-1895 dựa vào vùng núi hiểm trở, có sự phối hợp chặt chẽ, nghĩa quân đã 0.5 đẩy lùi nhiều cuộc hành quân càn quét của địch. - Thực dân Pháp tập trung binh lực, xây dựng hệ thống đồn bốt, mở nhiều cuộc tiến 0.5 công vào căn cứ Ngàn Trươi. Ngày 28/12/1895 Phan Đình Phùng hi sinh, khởi
4. nghĩa tan rã. * Cuộc khởi nghĩa Hương Khê là cuộc khởi nghĩa tiêu biểu nhất trong phong trào Cần Vương vì: - Thời gian tồn tại dài nhất trong các cuộc khởi nghĩa của phong trào Cần Vương, 0.25 (tồn tại 10 năm, từ năm 1885 đến năm 1895. - Quy mô, địa bàn hoạt động rộng lớn, gồm 4 tỉnh bắc Trung Kì: Thanh Hóa, Nghệ 0.25 An, Hà Tĩnh, Quảng Bình. Thu hút động đảo nhân dân tham gia. - Trình độ tổ chức quy củ: Tổ chức chặt chẽ, chỉ huy thống nhất (gồm 15 quân thứ, 0.25 mỗi quân thứ có từ 100 đến 500 người do các tướng lĩnh tài ba chỉ huy), tự chế tạo được súng trường theo mẫu của Pháp. - Có nhiều trận đánh lớn, gây cho định nhiều tổn thấy nặng nề. 0.25 Tổng điểm 3.0 Câu 3: (4.0 điểm) Nội dung yêu cầu * Chính sách về kinh tế của thực dân Pháp trong cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất ở Việt Nam: - Nông nghiệp: đẩy mạnh cướp đoạt ruộng đất. Năm 1902, đã có 182.000 hécta ruộng 0.5 đất bị Pháp chiếm ở Bắc Kì. Riêng Giáo hội Thiên chúa chiếm 1/4 diện tích cày cấy ở nam Kì. - Công nghiệp: Tập trung khai thác than, khoáng sản, kim loại: kẽm, thiếc, đồng, bạc, 0.5 vàng. Mặt khác, chúng tập trung vào công nghiệp nhẹ như xi măng, gạch, ngói, điện nước, chế biến gỗ, xay xát gạo, giấy, diệm, rượu, đường, vải sợi... - Giao thông vận tải: Chúng tập trung xây dựng một số tuyến đường nhằm phục vụ việc 0.5 bóc lột kinh tế và đàn áp phong trào đấu tranh của nhân dân. - Thương mại và tài chính: Chúng nắm giữ độc quyền thị trường Việt Nam, hàng hóa 0.5 của Pháp nhập vào Việt Nam chỉ bị đánh thuế rất nhẹ hoặc được miễn thuế, trong khi đó hàng hóa các nước khác bị đánh thuế rất cao. Hàng hóa Việt Nam chủ yếu xuất sang Pháp. Chúng đánh các thứ thuế mới, đánh thuế nặng vào muối, rượu, thuốc phiện. * Mục đích của các chính sách về kinh tế của thực dân Pháp: Vơ vét, bóc lột, thu lợi 0.5 nhuận, độc chiếm thị trường Việt Nam nhằm bù đắp thiệt hại do cuộc chiến tranh xâm lược gây ra, phục vụ cho sự phát triển của Pháp, tạo cơ sở cho nền thống trị lâu dài * Hậu quả: - Nguồn tài nguyên thiên nhiên bị khai thác cạn kiệt. 0.5 - Nông nghiệp giẫm chân tại chỗ, lạc hậu và lệ thuộc vào Pháp. 0.5 - Công nghiệp phát triển nhỏ giọt, thiếu hẳn công nghiệp nặng. 0.5 => Nền kinh tế Việt Nam cơ bản vẫn là nền sản xuất nhỏ, lạc hậu, phụ thuộc. Tổng điểm 4.0 Câu 4: (3.0 điểm) Nội dung yêu cầu Điểm a. Đầu thế kỉ XX, những người yêu nước Việt Nam lại mạnh dạn đón nhận những luồng tư tưởng mới và hăng hái đi tìm con đường cứu nước mới vì: - Về chủ quan: + Đầu thế kỉ XX, các phong trào chống Pháp theo ngọn cờ phong kiến đã hoàn 0. 5 toàn thất bại. Triều đình phong kiến đã đầu hàng và câu kết với thực dân Pháp thống trị nhân dân. + Công cuộc khai thác, bóc lột của thực dân Pháp đã làm cho xã hội có sự phân hóa 0.25
5. sâu sắc, một số giai cấp và tầng lớp mới ra đời: tư sản, tiểu tư sản, công nhân - Về khách quan: + Đầu thế kỉ XX tư tưởng dân chủ tư sản châu Âu qua sách báo mới từ Trung Quốc 0.25 du nhập vào Việt Nam. + Nhật Bản trở thành tấm gương cho những nhà yêu nước Việt Nam muốn học tập 0.25 và noi theo + Xuất phát từ lòng yêu nước và sự hiểu biết mới, những tri thức Nho học tiến bộ 0.25 Việt Nam đã nhận thấy con đường cứu nước cũ không còn phù hợp trong hoàn cảnh mới, họ hăng hái đón nhận luồng tư tưởng cứu nước mới theo khuynh hướng dân chủ tư sản b. Nguyên nhân thất bại: - Tương quan lực lượng chênh lệch. Các phong trào nổ ra khi thực dân Pháp còn 0.5 mạnh và đã bị Pháp đàn áp khốc liệt bằng nhiều thủ đoạn dã man. - Phong trào yêu nước đầu thế kỉ XX là những phong trào theo xu hướng dân chủ 0.5 tư sản nhưng các giai cấp đại diện cho khuynh hướng này (tư sản dân tộc, tiểu tư sản) mới đang trên con đường hình thành, số lượng ít, địa vị kinh tế và vai trò chính trị còn non yếu. - Không có đường lối lãnh đạo đúng đắn của một giai cấp tiên tiến, vì vậy các chủ 0.5 trương cứu nước của họ (cải cách xã hội hay bạo động) chưa phù hợp với hoàn cảnh Việt Nam lúc bấy giờ. Tổng điểm 3.0 *Lưu ý: Hướng dẫn chấm chỉ nêu những yêu cầu cơ bản về nội dung. Thí sinh có thể trình bày chi tiết nhưng phải đảm bảo tính chính xác và logic. Giám khảo căn cứ vào từng mức độ để cho điểm. Nếu thí sinh làm bài không theo cách nêu trong đáp án nhưng chính xác, chặt chẽ thì cho đủ số điểm của câu đó. Việc chi tiết hóa (nếu có) thang điểm trong hướng dẫn chấm phải đảm bảo không làm sai lệch hướng dẫn chấm và phải được thống nhất thực hiện trong tổ chấm.