Đề kiểm tra học kì 2 Ngữ văn 9 - Năm học 2021-2022 - PGD&ĐT Can Lộc (Có đáp án)

Nội dung tài liệu: Đề kiểm tra học kì 2 Ngữ văn 9 - Năm học 2021-2022 - PGD&ĐT Can Lộc (Có đáp án)

1. PHÒNG GD&ĐT CAN LỘC ĐỀ KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG HỌC KỲ II NĂM HỌC 2021 – 2022 ĐỀ THI CHÍNH THỨC Môn: Ngữ văn – Lớp 9 Thời gian làm bài: 90 phút (không kể thời gian giao đề) (Đề thi có 03 câu, gồm 01 trang) Câu 1 ( 3,0 điểm). Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu: (...)Có gì đâu, có gì đâu, Mỡ màu ít chắt dồn lâu hoá nhiều. Rễ siêng không ngại đất nghèo, Tre bao nhiêu rễ bấy nhiêu cần cù. Vươn mình trong gió tre đu, Cây kham khổ vẫn hát ru lá cành. Yêu nhiều nắng nỏ trời xanh, Tre xanh không đứng khuất mình bóng râm. Bão bùng thân bọc lấy thân, Tay ôm tay níu tre gần nhau thêm. (...) (Trích Tre Việt Nam -Nguyễn Duy) a. Xác định phương thức biểu đạt chính trong đoạn thơ trên. b. Chỉ ra các từ láy trong đoạn trích. c. Nêu tác dụng của một biện pháp tu từ đặc sắc được sử dụng trong hai câu thơ: "Bão bùng thân bọc lấy thân, Tay ôm tay níu tre gần nhau thêm" d. Theo em, hình ảnh cây tre trong đoạn thơ trên đã gợi lên những phẩm chất cao quý nào của dân tộc Việt Nam? Câu 2 (2,0 điểm). Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, em hãy viết một đoạn văn ngắn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về ý nghĩa của tinh thần lạc quan trong cuộc sống. Câu 3 (5,0 điểm). Cảm nhận vẻ đẹp nhân vật Phương Định trong tác phẩm “Những ngôi sao xa xôi” (Lê Minh Khuê Ngữ văn 9 tập 2. NXB GD Việt Nam năm 2014, Trang 113 đến trang 120). -----------------Hết----------------- Thí sinh không được sử dụng tài liệu. Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm. Họ và tên thí sinh: ;Số báo danh: ..
2. Hướng dẫn chấm ngữ văn 9 Câu Nội dung cần đạt Thang điểm 1 a. Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm 0,5 b. Chỉ ra các từ láy có trong đoạn thơ - cần cù, bão bùng 0,5 c. Học sinh có thể chọn một biện pháp tu từ đặc sắc Ví dụ : Nhân hóa: “ bọc” , “ ôm” ,“ níu”: Cây tre được miêu tả với những hành động như con người, làm cho câu thơ sinh động hấp dẫn. Những hình ảnh đó cho thấy sự gắn bó yêu thương, đùm bọc, che 1,0 chở lẫn nhau. Qua hình ảnh cây tre bộc lộ niềm tự hào về tình yêu thương, tinh thần đoàn kết của con người Việt Nam, dân tộc Việt Nam. d. Hình ảnh cây tre trong đoạn trích gợi lên những phẩm chất cao quý 1,0 của dân tộc Việt Nam : Đức tính cần cù, siêng năng, chịu khó, đoàn kết , gắn bó, lạc quan , yêu đời Câu 2 * Yêu cầu chung: (2,0 - Hình thức: bài làm cần đáp ứng đúng yêu cầu hình thức của một điểm) đoạn văn: không xuống dòng, đầu đoạn lùi vào 1 ô. - Dung lượng : khoảng 200 chữ - Kiểu bài : Nghị luận về tư tưởng đạo lý * Yêu cầu cụ thể: - Nội dung: Học sinh có thể có nhiều cách triển khai khác nhau. Dưới đây là một gợi ý: *. Giới thiệu vấn đề: Ý nghĩa của tinh thần lạc quan đối với đời sống con người. *. Giải thích, bàn luận: Lac quan là thái độ sống tích cực, bình tĩnh xử lý mọi tình huống, mọi vấn đề trong cuộc sống; luôn vui vẻ tin tưởng vào vào tương lai tốt đẹp. Lạc quan là luôn suy nghĩ tích cực, cảm nhận được niềm vui, những điều ý nghĩa của cuộc sống.Người lạc quan là những người luôn vui vẻ, biết tìm niềm vui, niềm hạnh phúc cho cuộc sống, luôn yêu đời và thấy cuộc đời đáng sống. *Ý nghĩa của tinh thần lạc quan: - Giúp cuộc sống luôn tươi đẹp, đầy hi vọng.tạo nên cuộc sống tươi đẹp cho mọi người. Giúp con người biết sống tích cực , có ý nghĩa. - Giúp cho con người có nghị lực, can đảm để vượt qua những điều khó khăn trong cuộc sống - Lạc quan giúp con người sống vui vẻ hơn, tận hưởng được nhiều vẻ đẹp hơn của cuộc sống, giúp cho cuộc sống muôn màu sắc hơn.
3. - Người lạc quan luôn truyền được năng lượng tích cực cho người khác. - Tinh thần lạc quan vô cùng quan trọng, cùng với ý chí, lạc quan sẽ giúp con người đến gần với thành công hơn. (Lẫy một vài dẫn chứng văn học và đời sống để làm rõ) *Mở rộng vấn đề và liên hệ bản thân - Trong cuộc sống, có nhiều người bi quan, khi đứng trước khó khăn thử thách không dám đương đầu hoặc luôn chán nản mà gục ngã; lại có nhiều người vì quá lạc quan mà trở nên vô tâm; -Khái quát lại vai trò, tầm quan trọng của lạc quan; đồng thời rút ra bài học cho bản thân mình. Câu 3 Nội dung Điểm (5,0 điểm) * Về hình thức và kĩ năng: - Học sinh được tự do lựa chọn các thao tác tạo lập văn bản, nhưng phải phù Ý hợp và nhuần nhuyễn; huy động chất liệu thuộc tri thức sách vở, tri thức đời sống và những trải nghiệm của riêng mình vào bài viết Xác định rõ đề thuộc kiểu bài Nghị luận, cụ thể nêu cảm nhận của bản thân trước vẻ đẹp của nhân vật Phương Định trong tác phẩm “Những ngôi sao xa xôi” (Lê Minh Khuê). Ngôn ngữ mạch lạc, trong sáng, giàu hình ảnh - Bố cục bài viết phải cân đối: Mở bài giới hiệu về nhân vật; thân bài nêu bật vẻ đẹp của nhân vật, đánh giá nhân vật; kết bài khái quát, nâng cao, liên hệ. * Về kiến thức: - Làm nổi bật được vẻ đẹp của nhân vật Phương Định. Qua đó lồng cảm xúc, cảm nhận của người viết vào. Học sinh có thể triển khai bài làm theo nhiều cách. Sau đây là một số gợi ý: 1 Vài nét về tác giả, tác phẩm, nhân vật: Giới thiệu về tác giả Lê Minh Khuê; 0,5 hoàn cảnh sáng tác truyện ngắn “Những ngôi sao xa xôi”; Khái quát về nhân vật Phương Định 2 Cảm nhận về nhân vật Phương Định 3,5 Ý 1. Hoàn cảnh sống, công việc của Phương Định - Là nữ thanh niên xung phong thuộc tổ trinh sát mặt đường. Cùng với chị Thao, Nho, sống trong hang ẩm thấp dưới chân cao điểm. Xung quanh, khung cảnh thiên nhiên hoang tàn, đổ nát, xơ xác, không còn một chút màu xanh của sự sống bởi chiến tranh quá tàn khốc, dữ dội. Nơi đây, ranh giới giữa sự sống và cái chết quá đỗi mong manh. - Công việc vô cùng nguy hiểm, đòi hỏi phải thông minh, quyết đoán, cẩn 0,75 thận đến tỉ mỉ, chính xác tuyệt đối; phải có lòng quả cảm, kiên cường đối mặt với tử thần khi quan sát địch ném bom, rà soát, đánh dấu những quả bom chưa nổ, đo khối lượng đất đá, san lấp hố bom... nhằm giữ vững mạch máu
4. giao thông chi viện cho miền Nam. Đặc biệt, nặng nề nhất là trực tiếp phá những quả bom chưa nổ... Ý 2.Vẻ đẹp ngoại hình, sống có lý tưởng lạc quan, yêu đời , tâm hồn mơ mộng, - Là cô gái Hà Nội xinh xắn, dễ thương, có vẻ đẹp trong sáng, đáng yêu, thanh tao, đằm thắm: bím tóc dày mềm, cổ cao kiêu hãnh như đài hoa loa 0,25 kèn... Bề ngoài có vẻ hơi kiêu kỳ một chút với cặp mắt thăm thẳm, có hồn “sao mà xa xăm” trở thành tâm điểm chú ý của các anh bộ đội... - Sống có lý tưởng, có mục đích, niềm tin cao đẹp: ra đi để bảo vệ tổ 0,25 quốc; sẵn sàng chiến đấu đến hơi thở, giọt máu của mình vì đất mẹ yêu quý... - Có cá tính, giàu lòng kiêu hãnh, tự trọng: qua các chi tiết không chịu đi khom trước ống nhòm của các anh lính cao xạ; không vồ vập, săn đón giao 0,25 lưu với các anh bộ đội mặc dầu luôn ngưỡng mộ, xem họ là thần tượng trong sự yêu quý, và rất vui, tự hào khi biết mình được nhiều người để ý. - Yêu đời lạc quan, tâm hồn rất đỗi thơ mộng, nhạy cảm, tinh tế. Vô cùng trong sáng, hồn nhiên, giàu cảm xúc, thích hát, thích làm điệu; thuộc nhiều bài, thuộc điệu nhạc nào cũng có thể bịa lời ra mà hát. Hay mơ mộng, 0,5 thả hồn theo dòng hoài niệm trong tình yêu Hà Nội, yêu nguồn cội, yêu tuổi thơ, yêu cuộc sống, yêu cái đẹp tha thiết khi cơn mưa đá bất ngờ xuất hiện. Chính dòng hoài niệm qua cơ mưa đá tuyệt đẹp này trong tâm hồn nhân vật đã phút chốc xóa nhòa khói lửa mịt mù, khốc liệt của chiến trường, trở thành bài ca tuyệt đẹp cho sức sống tiềm tàng, kỳ diệu, cho cái đẹp luôn tỏa sáng. Đây chính là điểm tựa, sức mạnh kỳ diệu giúp cô vượt qua đạn bom... Ý3. Phương Định là cô gái dũng cảm gan dạ, có tinh thần trách nhiệm cao trong công việc: - Là người bản lĩnh, mạnh mẽ quyết đoán, kiên cường, quả cảm trong công việc khi trực tiếp phá bom... Nhà văn đã miêu tả hết sức tinh tế, chính xác cảm giác rất thực của con người trước cái chết trong khoảnh khắc thần kinh 1,0 căng như chão, thậm chí sợ hãi, hồi hộp cao độ, tim như ngừng đập chỉ nghe thấy tiếng tích tắc vô tận của chiếc kim đồng hồ. Thế nhưng Phương Định đã chiến thắng chính bản thân mình hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ... Ý 4. Phương Định có tình yêu thương, quan tâm đồng đội . - Chăm sóc Nho chu đáo - Hiểu rõ tâm trạng lo lắng của chị Thao khi Nho bị thương - Lo lắng cho đồng đội khi trên cao điểm chưa về 0,5 - Quý trọng và cảm phục tất cả những chiến sỹ mà cô gặp trên tuyến đường Trường Sơn 3. Khái quát, đánh giá nhân vật; liên hệ, cảm nhận của người viết 0,5 - Hình ảnh của Phương Định càng ngời sáng, càng đẹp lấp lánh khi đặt bên cạnh đồng đội là chị Thao, Nho, các anh trinh sát... Vẻ đẹp của lòng quả cảm, sự hy sinh cao quý, của tình đồng đội keo sơn gắn bó, của tâm hồn lãng mạn, yêu cái đẹp... chính là vẻ đẹp của những ngôi sao xa nằm cuối chân trời nhưng càng nhìn càng thấy sáng qua nhan đề hàm nghĩa ẩn dụ mà nhà văn gửi
5. gắm. - Cùng với đồng đội, Phương Định biểu tượng cho thế hệ trẻ Việt Nam trong công cuộc chiến đấu bảo vệ tổ quốc chống đế quốc Mĩ. - Liên hệ với hình ảnh nữ thanh niên xung phong trong các tác phẩm khác như “Khoảng trời hố bom” – Lâm Thị Mỹ Dạ); “Cô gái mở đường” (Xuân Giao); 10 nữ TNXP huyền thoại ngã ba Đồng Lộc vv... - Bản thân xúc động trước vẻ đẹp cao quý của nhân vật; luôn trân trọng, ngưỡng mộ, yêu quý, tự hào về thế hệ cha anh đi trước; noi theo để sống đẹp, sống có ý nghĩa vv... (có thể lồng cảm nhận của mình vào trong quá trình viết bài) 4. Nâng cao- kết bài 0,5 - Để khắc họa nhân vật Phương Định, Lê Minh Khuê đã xây dựng nhân vật qua điểm nhìn, ngôn ngữ nghệ thuật miêu tả tâm lý và tính cánh nhân vật nhân vật. Dưới ngòi bút tinh tế, nghệ thuật khắc họa tâm lý nhân vật đặc sắc, lối kể chuyện tự nhiên, chân thực, nhan đề hàm nghĩa ẩn dụ sâu sắc..., tác phẩm “Những ngôi sao xa xôi” ngợi ca tôn vinh thế hệ trẻ Việt Nam hiến dâng tuổi xuân của mình cho non sông, đất nước. Đây chính là vẻ đẹp của cả một thời đại, một dân tộc anh hùng trong âm hưởng yêu nước, chủ nghĩa anh hùng cách mạng: “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước Mà lòng phơi phới dậy tương lai.” (Tố Hữu) Dàn ý trên chỉ là gợi ý, định hướng. Tùy vào thực tế bài làm của học sinh, giáo viên linh hoạt cho điểm.