SKKN Kinh nghiệm tổ chức hoạt động dạy học văn bản "Cố hương" của Lỗ Tấn - Theo chuẩn kiến thức kĩ năng Ngữ Văn 9

Nội dung tài liệu: SKKN Kinh nghiệm tổ chức hoạt động dạy học văn bản "Cố hương" của Lỗ Tấn - Theo chuẩn kiến thức kĩ năng Ngữ Văn 9

1. Kinh nghiÖm tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc v¨n b¶n “ Cè h­¬ng” cña Lç TÊn ( Ng÷ v¨n 9 – tËp 1) theo chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng. S¸ng kiÕn kinh nghiÖm kinh nghiÖm tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc v¨n b¶n “ Cè h­¬ng” cña lç tÊn ( Ng÷ v¨n 9 – tËp 1) theo chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng. A. §Æt vÊn ®Ò : I. C¬ së lÝ luËn: 1.TiÕp tôc víi nh÷ng ®Þnh h­íng ®æi míi thiÕt thùc vµ cô thÓ, tõ n¨m häc 2010 - 2011 ®Ó ®¸p øng yªu cÇu cña thùc tiÔn d¹y häc, Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o ®· ban hµnh cuèn tµi liÖu H­íng dÉn thùc hiÖn chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng m«n Ng÷ v¨n THCS. Cuèn tµi liÖu ®· khái quát hóa nội dung của các bài học trong SGK, là những yêu cầu tối thiểu về kiến thức và kĩ năng mà HS cần phải đạt được sau mỗi bài học. Như vậy, ngoài việc nghiên cứu kĩ CT, SGK, SGV và các điều kiện dạy học khác (đặc điểm đối tượng häc sinh, trang thiết bị dạy học...), giờ đây người GV còn phải nghiên cứu tài liệu Hướng dẫn thực hiện chuẩn KT-KN môn Ngữ văn để xác định những phạm vi KT-KN mà häc sinh cần phải đạt được sau tiết học. Gi¸o viªn biÕt x¸c ®Þnh mục tiêu dạy học theo chuẩn KT-KN cho từng bài, từng chủ đề, nhóm chủ đề ®Ó trªn c¬ së chuÈn tæ chøc c¸c ho¹t ®éng d¹y häc phï hîp h¬n víi thùc tiÔn d¹y häc vµ tr×nh ®é nhËn thøc cña häc sinh. Nh÷ng yªu cÇu ®Þnh h­íng ®æi míi ®ã ®Æt ra yªu cÇu khi d¹y m«n Ng÷ v¨n nãi chung vµ ph©n m«n v¨n - c¸c t¸c phÈm v¨n häc - nãi riªng, ng­êi gi¸o viªn dựa vào phần Møc ®é cÇn ®¹t vµ Träng t©m kiÕn thøc kÜ n¨ng của tài liệu này (có đối chiếu với các nguồn trong SGV và SGK) để xác định mục tiêu bài học, tiết học. Cã nghÜa lµ ph¶i b¸m s¸t chuÈn ®Ó h­íng dÉn, tæ chøc c¸c ho¹t ®éng gióp häc sinh chiÕm lÜnh néi dung vµ nghÖ thuËt cña t¸c phÈm, lÜnh héi ®­îc ý ®å s¸ng t¸c - nh÷ng bøc th«ng ®iÖp thÈm mÜ mµ ng­êi nghÖ sÜ göi g¾m trong ®ã ®ång thêi rÌn luyÖn c¸c kÜ n¨ng quan träng, cÇn thiÕt. 2. Cã thÓ nhËn thÊy r»ng trong c¸c t¸c phÈm v¨n häc ®­îc gi¶ng d¹y trong ch­¬ng tr×nh Ng÷ v¨n phæ th«ng, c¸c t¸c phÈm v¨n häc n­íc ngoµi lµ nh÷ng tinh hoa v¨n häc nh©n lo¹i cã gi¸ trÞ ®ñ søc v­ît qua thö th¸ch kh¾c nghiÖt cña thêi gian vµ kh«ng gian ®Õn víi chóng ta h«m nay. Tuy nhiªn ®Ó cã c¸ch tiÕp cËn vµ chiÕm lÜnh ®­îc gi¸ trÞ s©u s¾c cña c¸c t¸c phÈm vµ tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc ®Ó häc sinh 1
2. Kinh nghiÖm tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc v¨n b¶n “ Cè h­¬ng” cña Lç TÊn ( Ng÷ v¨n 9 – tËp 1) theo chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng. ®¹t chuÈn vµ v­ît chuÈn mét c¸ch cã hiÖu qu¶ vÉn lµ mét th¸ch thøc ®èi víi ng­êi gi¸o viªn gi¶ng d¹y Ng÷ v¨n . II. C¬ së thùc tiÔn: 1. ThuËn lîi: a. VÒ phÝa gi¸o viªn: - §­îc tham dù nhiÒu ®ît chuyªn ®Ò, tËp huÊn ®æi míi ph­¬ng ph¸p d¹y häc theo chuÈn kiÕn thøc, kÜ n¨ng... - Có ý thức đổi mới tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc theo chuẩn KT-KN. TÝch cùc nghiªn cøu, trao ®æi x¸c ®Þnh chuÈn KT-KN cho mçi bµi d¹y, tiÕt d¹y - ThiÕt bÞ, tµi liÖu d¹y häc ngµy cµng phong phó, hiÖn ®¹i cho phÐp ng­êi gi¸o viªn sö dông vµ vËn dông hiÖu qu¶ trong viÖc tæ chøc c¸c ho¹t ®éng d¹y häc theo chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng . - D¹y häc theo chuÈn KT – KN gi¸o viªn sẽ có điều kiện để dạy học đúng hơn, sát hơn, linh hoạt hơn và phù hợp với đối tượng häc sinh của mình. §ång thêi d¹y häc theo chuÈn KT – KN më ra mét c¬ héi míi ®Ó gi¸o viªn ph¸t huy sù s¸ng t¹o vµ t¹o nªn sù ®ét ph¸ trong d¹y häc Ng÷ v¨n b. VÒ phÝa häc sinh : - B­íc ®Çu häc sinh cã høng thó vµ tÝch cùc häc tËp, tham gia vµo c¸c ho¹t ®éng häc tËp khi gi¸o viªn ¸p dông ph­¬ng ph¸p míi vµ cã c¸ch tæ chøc linh ho¹t c¸c ho¹t ®éng chiÕm lÜnh chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng trªn líp cho c¸c em. - D¹y häc theo chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng lµm cho giê häc nhÑ nhµng tho¶i m¸i h¬n, häc sinh n¾m ch¾c kiÕn thøc vµ kÜ n¨ng träng t©m ®ång thêi ®¶m b¶o tÝnh ph©n ho¸ phï hîp víi n¨ng lùc häc sinh. 2. Khã kh¨n : a. VÒ phÝa gi¸o viªn: - Qua thùc tÕ dù giê th¨m líp, t«i thÊy nhiÒu gi¸o viªn vÉn cßn trong t×nh tr¹ng “ t×m ®­êng” lóng tóng trong viÖc ¸p dông ph­¬ng ph¸p míi, tæ chøc ho¹t ®éng cho häc sinh nªn tiÕt d¹y v¨n b¶n ch­a ®¹t kÕt qu¶ cao. L¹i cßn cã t×nh tr¹ng ®æi míi ph­¬ng ph¸p trªn c¬ së lÝ thuyÕt chø ch­a vËn dông nhuÇn nhuyÔn, linh ho¹t vµ chñ ®éng trong qu¸ tr×nh d¹y häc, ch­a chó träng nhiÒu ®Õn ho¹t ®éng cña häc sinh, ch­a ®Ó c¸c em tù t×m ra vµ tù lÜnh héi kiÕn thøc vµ kÜ n¨ng. 2
3. Kinh nghiÖm tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc v¨n b¶n “ Cè h­¬ng” cña Lç TÊn ( Ng÷ v¨n 9 – tËp 1) theo chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng. - ViÖc ¸p dông tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc theo chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng cßn míi mÎ nªn nhiÒu gi¸o viªn kh«ng khái lóng tóng trong viÖc lùa chän néi dung khai th¸c t­¬ng øng víi chuÈn KT- KN nhÊt lµ ®èi víi nh÷ng v¨n b¶n dµi. - Ch­a vËn dụng mét c¸ch cã hiÖu qu¶ các ph­¬ng ph¸p, kĩ thuật dạy học tích cực vµ ph­¬ng tiÖn d¹y häc ®Ó ®¹t được mục tiêu trong dạy học theo chuẩn KT-KN - Khi d¹y c¸c t¸c phÈm v¨n häc n­íc ngoµi gÆp ph¶i mét sè khã kh¨n nh­ cã mét kho¶ng c¸ch kh¸ lín vÒ kh«ng gian, thêi gian, vÒ lÞch sö vµ t©m lÝ... nªn gi¸o viªn cßn d¹y theo kiÓu “ C­ìi ngùa xem hoa” hoÆc chØ khai th¸c mét khÝa c¹nh mµ ch­a cã c¸i nh×n toµn diÖn vÒ t¸c phÈm, ch­a ®Æt t¸c phÈm trong bèi c¶nh lÞch sö x· héi t¹i thêi ®iÓm s¸ng t¸c v× vËy hiÖu qu¶ ch­a cao. b. VÒ phÝa häc sinh: - Häc sinh vÉn xem nhÑ c¸c t¸c phÈm v¨n häc n­íc ngoµi, hoÆc thê ¬, hoÆc cho lµ khã qu¸ nªn bá qua, v× vËy kh¸m ph¸ c¶m nhËn gi¸ trÞ cña t¸c phÈm cßn h¹n chÕ. - Mét sè häc sinh cßn bì ngì víi kh¸i niÖm chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng, ch­a ý thøc ®­îc tÇm quan träng cña chuÈn KT – KN vµ cßn ch­a chñ ®éng trong viÖc n¾m b¾t chuÈn kiÕn thøc, kÜ n¨ng khi häc v¨n b¶n, nhÊt lµ c¸c v¨n b¶n n­íc ngoµi dµi dÔ g©y cho c¸c em l¹c h­íng. - Thùc tÕ tr×nh ®é cña häc sinh trong mét líp häc kh«ng ®ång ®Òu vµ ®«ng nªn Ýt nhiÒu ¶nh h­ëng ®Õn viÖc tæ chøc ho¹t ®éng cña gi¸o viªn, g©y khã kh¨n trong d¹y häc ph©n ho¸ ®¹t chuÈn hoÆc v­ît chuÈn Lµm thÕ nµo ®Ó tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc v¨n b¶n n­íc ngoµi theo chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng thËt sù cã hiÖu qu¶ ®Ó ®¹t ®­îc môc tiªu ®æi míi ph­¬ng ph¸p d¹y häc vµ yªu cÇu d¹y häc míi ? §ã lµ c©u hái lu«n khiÕn t«i b¨n kho¨n, tr¨n trë. Trªn c¬ së Ýt nhiÒu kinh nghiÖm cña b¶n th©n, sù nghiªn cøu, t×m tßi, häc hái, t«i m¹nh d¹n chän ®Ò tµi “Kinh nghiÖm tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc v¨n b¶n “ Cè h­¬ng” cña Lç TÊn( Ng÷ v¨n 9 – tËp 1) theo chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng” 3
4. Kinh nghiÖm tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc v¨n b¶n “ Cè h­¬ng” cña Lç TÊn ( Ng÷ v¨n 9 – tËp 1) theo chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng. B. Gi¶i quyÕt vÊn ®Ò: I. kinh nghiÖm trong C«ng t¸c chuÈn bÞ tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc tiÕt 77, 78 v¨n b¶n “ Cè h­¬ng” theo chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng. B­íc 1: Gi¸o viªn c¨n cø vµo phÇn II.Träng t©m kiÕn thøc kÜ n¨ng vµ phÇn III. H­íng dÉn thùc hiÖn trong tµi liÖu” H­íng dÉn thùc hiÖn chuÈn kiÕn thøc, kÜ n¨ng m«n Ng÷ v¨n THCS” ®Ó x¸c ®Þnh vµ nghiªn cøu träng t©m chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng cña bµi d¹y. H­íng dÉn thùc hiÖn chuÈn kiÕn thøc- kÜ n¨ng khi d¹y v¨n b¶n “ Cè h­¬ng” I. Møc ®é cÇn ®¹t: - Có hiểu biết bước đầu về nhà văn Lỗ Tấn và tác phẩm của ông. - Hiểu và cảm nhận được giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm Cố hương. II. Träng t©m kiÕn thøc, kÜ n¨ng: 1. Kiến thức: Những đóng góp của Lỗ Tấn vào nền văn học Trung Quốc và văn học nhân loại. - Tinh thần phê phán sâu sắc XH cũ và niềm tin vào sự xuất hiện tất yếu của cuộc sống mới, con người mới. - Màu sắc trữ tình đậm đà trong tác phẩm. - Những sáng tạo về nghệ thuật của Lỗ Tấn trong truyện Cố hương. 2. Kĩ năng: Đọc hiểu văn bản truyện hiện đại nước ngoài. - Vận dung kiến thức về thể loại và sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong tác phẩm tự sự để cảm nhận một văn bản truyện hiện đại - Kể tóm tắt truyện. III. H­íng dÉn thùc hiÖn : 1. T×m hiÓu chung : - Lç TÊn (1881 – 1936) lµ nhµ v¨n Trung Quèc næi tiÕng. Bèi c¶nh x· héi Trung Quèc tr× trÖ l¹c hËu, nh÷ng ®Æc ®iÓm tinh thÇn cña ng­êi Trung Quèc ®Çu thÕ kØ XX ®· th«i thóc nhµ v¨n cã ý chÝ vµ môc ®Ých lËp nghiÖp cao c¶. Lç TÊn ®Ó l¹i c«ng tr×nh c¸c t¸c phÈm då sé vµ ®a d¹ng, trong ®ã cã hai tËp truyÖn “ Gµo thÐt” vµ “Bµng hoµng”. Cè h­¬ng lµ truyÖn ng¾n ®­îc in trong tËp “Gµo thÐt” - Nh©n vËt trung t©m : “t«i”, Nh©n vËt chÝnh : NhuËn Thæ. 2. §äc hiÓu v¨n b¶n : 4
5. Kinh nghiÖm tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc v¨n b¶n “ Cè h­¬ng” cña Lç TÊn ( Ng÷ v¨n 9 – tËp 1) theo chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng. a. Néi dung : - NhuËn Thæ lµ nh©n vËt chÝnh trong t¸c phÈm. Cã hai h×nh ¶nh NhuËn Thæ trong truyÖn, mét NhuËn Thæ trong kÝ øc cña ng­êi kÓ chuyÖn vµ mét NhuËn Thæ trong hiÖn t¹i. NhuËn Thæ trong qu¸ khø hiÖn ra d­íi vÇng tr¨ng vµng th¾m treo l¬ löng trªn nÒn trêi xanh thÇn tiªn vµ k× dÞ; NhuËn Thæ trong hiÖn t¹i nghÌo khæ vÊt v¶, téi nghiÖp. Sù kh¸c biÖt nh­ vËy ph¶n ¸nh hiÖn thùc vÒ sù thay ®æi cña x· héi Trung Quèc. - “T«i” lµ nh©n vËt trung t©m trong t¸c phÈm, ®ång thêi lµ ng­êi kÓ chuyÖn. §ã lµ h×nh t­îng nh©n vËt nh¹y c¶m, hiÓu biÕt, s©u s¾c vµ tØnh t¸o, lµ ho¸ th©n cña t¸c gi¶ tuy kh«ng ®ång nhÊt víi t¸c gi¶. Nh©n vËt nµy thùc hiÖn vai trß ®Çu mèi cña toµn bé c©u chuyÖn, cã quan hÖ víi hÖ thèng c¸c nh©n vËt, tõ ®ã thÓ hiÖn t­ t­ëng chñ ®¹o cña t¸c phÈm víi nh÷ng lÝ gi¶i vÒ: + T×nh c¶nh sa sót, suy nh­îc cña ng­êi Trung Quèc ®Çu thÕ kØ XX mµ Cè h­¬ng lµ h×nh ¶nh thu nhá cña x· héi Trung Quèc thêi ®ã. + Nguyªn nh©n cña thùc tr¹ng ®¸ng buån ®ã. + Nh÷ng h¹n chÕ, tiªu cùc trong t©m hån, tÝnh c¸ch cña ng­êi lao ®éng. Nh©n vËt “t«i” cßn ®­îc kh¾c ho¹ víi nh÷ng ­íc m¬ vÒ mét ®Êt n­íc Trung Quèc trong t­¬ng lai qua h×nh ¶nh vÒ mèi quan hÖ gi÷a nh©n vËt Thuû Sinh vµ ch¸u Hoµng, vÒ con ®­êng mang ý nghÜa triÕt lÝ s©u s¾c. b. NghÖ thuËt - KÕt hîp nhuÇn nhuyÔn c¸c ph­¬ng thøc biÓu ®¹t tù sù, miªu t¶, biÓu c¶nm, nghÞ luËn. - X©y dùng h×nh ¶nh mang ý nghÜa biÓu t­îng - KÕt hîp gi÷a kÓ vµ t¶, biÓu c¶m vµ lËp luËn lµm cho c©u chuyÖn ®­îc kÓ sinh ®éng, giµu c¶m xóc vµ s©u s¾c c. ý nghÜa cña v¨n b¶n : Cè h­¬ng lµ nhËn thøc vÒ thùc t¹i vµ lµ mong ­íc ®Çy tr¸ch nhiÖm cña Lç TÊn vÒ mét ®Êt n­íc Trung Quèc ®Ñp ®Ï trong t­¬ng lai 3. H­íng dÉn tù häc §äc, nhí ®­îc mét sè ®o¹n truyÖn miªu t¶, biÓu c¶m, lËp luËn tiªu biÓu trong truyÖn. B­íc 2. C¨n cø vµo chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng ®Ó x¸c ®Þnh c¸c tri thøc minh ho¹ cÇn thiÕt trong SGK vµ tµi liÖu tham kh¶o Trªn c¬ së chuÈn KTKN cña v¨n b¶n “Cè h­¬ng” cã thÓ x¸c ®Þnh c¸c chi tiÕt 5
6. Kinh nghiÖm tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc v¨n b¶n “ Cè h­¬ng” cña Lç TÊn ( Ng÷ v¨n 9 – tËp 1) theo chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng. cÇn khai th¸c nh­ sau: - Cuéc ®êi, sù nghiÖp cña Lç TÊn vµ thêi ®¹i mµ «ng sèng - DiÔn biÕn c¸c sù viÖc trong truyÖn - Khung c¶nh “ Cè h­¬ng” hiÖn t¹i vµ trong kÝ øc qua c¶m nhËn cña nh©n vËt “ t«i” sau 20 n¨m xa c¸ch. - Con ng­êi ë “ Cè h­¬ng” ( tËp trung ë NhuËn Thæ) hiÖn t¹i vµ trong kÝ øc qua c¶m nhËn cña “t«i” - ­íc m¬, niÒm tin vµ hi väng cña t«i cho quª h­¬ng, ®Êt n­íc ( c¶nh t­îng thÇn tiªn, thÕ hÖ trÎ, h×nh ¶nh con ®­êng ) - T©m tr¹ng c¶m xóc vµ suy ngÉm cña “t«i” tr­íc sù thay ®æi cña c¶nh quª, ng­êi quª, t­¬ng lai cña quª h­¬ng B­íc 3. C¨n cø vµo chuÈn kiÕn thøc, kÜ n¨ng vµ kh¶ n¨ng tiÕp thu cña häc sinh ®Ó cã thÓ ®iÒu chØnh bæ sung d¹y v­ît chuÈn cho nh÷ng ®èi t­îng häc sinh kh¸, giái. §èi víi ®èi t­îng häc sinh kh¸, giái khi d¹y v¨n b¶n” Cè h­¬ng cã thÓ nªu thªm mét sè vÊn ®Ò vÒ: - Phong c¸ch, quan ®iÓm s¸ng t¸c cña Lç TÊn, häc tËp kinh nghiÖm viÕt truyÖn ng¾n cña Lç TÊn. - ý nghÜa cña chi tiÕt “c¶nh t­îng thÇn tiªn” vµ h×nh ¶nh “con ®­êng” trong t¸c phÈm; ý nghÜa nhan ®Ò “ Cè h­¬ng” - Tõ h×nh ¶nh “con ®­êng” trong t¸c phÈm më réng suy nghÜ vÒ con ®­êng ®êi, con ®­êng häc tËp cña b¶n th©n - Tõ nh÷ng mong ­íc ®Çy tr¸ch nhiÖm cña Lç TÊn cho quª h­¬ng ®Êt n­íc rót ra bµi häc nhËn thøc cho b¶n th©n. - ChÊt tr÷ t×nh trong t¸c phÈm. B­íc 4. C¨n cø vµo chuÈn kiÕn thøc, kÜ n¨ng ®Ó ®Þnh h­íng c¸c ph­¬ng ph¸p, h×nh thøc tæ chøc ho¹t ®éng nhËn thøc cña häc sinh. Trªn c¬ së chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng cña v¨n b¶n “ Cè h­¬ng”cã thÓ vËn dông linh ho¹t c¸c ph­¬ng ph¸p : 6
7. Kinh nghiÖm tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc v¨n b¶n “ Cè h­¬ng” cña Lç TÊn ( Ng÷ v¨n 9 – tËp 1) theo chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng. - VÊn ®¸p : t¸i hiÖn tr×nh bµy - Ho¹t ®éng nhãm. - Nªu vµ gi¶i quyÕt vÊn ®Ò -.ThuyÕt tr×nh: gi¶ng b×nh, thuyÕt gi¶ng - Ph­¬ng ph¸p tæ chøc häc sinh ho¹t ®éng tiÕp nhËn t¸c phÈm trong giê ®äc v¨n ( ph¸t huy vai trß b¹n ®äc s¸ng t¹o cña HS trong giê häc t¸c phÈm v¨n ch­¬ng... ) Gåm c¸c ho¹t ®éng: Ho¹t ®éng c¶m nhËn ban ®Çu; ho¹t ®éng tri gi¸c ng«n ng÷ nghÖ thuËt; ho¹t ®éng t¸i hiÖn h×nh t­îng; ho¹t ®éng ph©n tÝch, c¾t nghÜa c¸c chi tiÕt nghÖ thuËt trong t¸c phÈm; ho¹t ®éng tù béc lé, tù nhËn thøc cña häc sinh B­íc 5. C¨n cø vµo chuÈn kiÕn thøc, kÜ n¨ng vµ ph­¬ng ph¸p ®Ó dù kiÕn c¸c ph­¬ng tiÖn d¹y häc Trªn c¬ së chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng cña v¨n b¶n “ Cè h­¬ng”vµ c¸c ph­¬ng ph¸p ®Þnh h­íng vËn dông, dù kiÕn sö dông c¸c ph­¬ng tiÖn d¹y häc sau : - S¸ch gi¸o khoa, s¸ch gi¸o viªn, s¸ch bµi tËp, s¸ch tham kh¶o - Tranh ¶nh, biÓu ®å, s¬ ®å, b¶ng phô, phiÕu häc tËp, bót d¹... - M¸y chiÕu, m¸y tÝnh x¸ch tay chøa gi¸o ¸n ®iÖ n tö B­íc 6. C¨n cø vµo chuÈn kiÕn thøc, kÜ n¨ng ®Ó dÆn dß häc sinh chuÈn bÞ tr­íc tiÕt häc §©y lµ mét v¨n b¶n dµi, trong ph©n phèi ch­¬ng tr×nh cò thêi l­îng 3 tiÕt cßn hiÖn nay rót ng¾n l¹i chØ cßn thêi l­îng 2 tiÕt nªn viÖc chuÈn bÞ ë nhµ cña häc sinh lµ rÊt quan träng. C¸c em cÇn : - T×m hiÓu bèi c¶nh lÞch sö x· héi Trung Quèc ®Çu thÕ kØ XX - T×m ®äc nh÷ng tµi liÖu viÕt vÒ Lç TÊn vµ t¸c phÈm cña «ng - §äc vµ tãm t¾t v¨n b¶n “Cè h­¬ng” - T×m hiÓu vÒ c¸c nh©n vËt trong truyÖn - T×m hiÓu kh¸i qu¸t vÒ gi¸ trÞ néi dung vµ nghÖ thuËt cña truyÖn 7
8. Kinh nghiÖm tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc v¨n b¶n “ Cè h­¬ng” cña Lç TÊn ( Ng÷ v¨n 9 – tËp 1) theo chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng. II. kinh nghiÖm tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc tiÕt 77, 78 v¨n b¶n “ Cè h­¬ng” theo chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng. Ho¹t ®éng 1: Khëi ®éng: - Môc tiªu : T¹o t©m thÕ, ®Þnh h­íng chó ý cho häc sinh - Ph­¬ng ph¸p : vÊn ®¸p, thuyÕt tr×nh + Gi¸o viªn chiÕu bøc tranh minh häa bµi th¬ “Håi h­¬ng ngÉu th­” cña H¹ Tri Ch­¬ng ( Ng÷ v¨n 7) + Yªu cÇu häc sinh cho biÕt bøc tranh nµy minh ho¹ cho bµi th¬ nµo mµ c¸c em ®· häc trong ch­¬ng tr×nh Ng÷ v¨n líp 7. + Häc sinh tr×nh bµy, gi¸o viªn nhËn xÐt, chèt trªn m¸y chiÕu vµ nªu thªm mét sè t¸c phÈm cïng chñ ®Ò + Gi¸o viªn chuyÓn vµo bµi míi : T×nh yªu quª h­¬ng lµ t×nh c¶m thiªng liªng th­êng trùc trong t©m hån mçi ng­êi mµ chØ cÇn bÊt chît ®éng khÏ lµ ng©n lªn tha thiÕt. T×nh c¶m ®ã kh«ng chØ lµ niÒm th­¬ng nçi nhí mµ cã khi cßn lµ nçi ®au ®ín xãt xa khi ph¶i chøng kiÕn nh÷ng ®æi thay mµ ng­êi con xa xø kh«ng hÒ mong muèn vµ mong ­íc ®Çy tr¸ch nhiÖm cho quª h­¬ng. Chóng ta sÏ ®Õn víi truyÖn ng¾n “ Cè h­¬ng” cña Lç TÊn ®Ó cïng c¶m nhËn ®iÒu ®ã. Ho¹t ®éng 2 : H­íng dÉn häc sinh ®äc - t×m hiÓu chung * Môc tiªu : - Häc sinh n¾m ®­îc c¸c kiÕn thøc: + Nh÷ng nÐt chÝnh vÒ cuéc ®êi vµ sù nghiÖp cña Lç TÊn cïng nh÷ng ®ãng gãp cña «ng cho nÒn v¨n häc Trung Quèc vµ v¨n häc nh©n lo¹i. + Néi dung, diÔn biÕn c¸c sù viÖc (bè côc), c¸c nh©n vËt trong truyÖn; ng«i kÓ; thÓ lo¹i; ph­¬ng thøc biÓu ®¹t. - Häc sinh rÌn luyÖn ®­îc c¸c kÜ n¨ng: + ThuyÕt minh vÒ t¸c gi¶, t¸c phÈm + §äc, kÓ, tãm t¾t v¨n b¶n truyÖn hiÖn ®¹i n­íc ngoµi * Ph­¬ng ph¸p : - VÊn ®¸p : t¸i hiÖn, tr×nh bµy; thuyÕt tr×nh - Th¶o luËn nhãm - H­íng dÉn ho¹t ®éng tri gi¸c ng«n ng÷ nghÖ thuËt 8
9. Kinh nghiÖm tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc v¨n b¶n “ Cè h­¬ng” cña Lç TÊn ( Ng÷ v¨n 9 – tËp 1) theo chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng. Ho¹t ®éng cña gv- hs Néi dung cÇn ®¹t I .§äc - t×m hiÓu chung - Gi¸o viªn chiÕu ch©n dung cña Lç TÊn. 1. T¸c gi¶: - Gi¸o viªn yªu cÇu häc sinh dùa vµo phÇn - Lç TÊn (1881 – 1936) lµ nhµ v¨n Trung chó thÝch trong s¸ch gi¸o khoa vµ phÇn t×m Quèc næi tiÕng. hiÓu thªm cña m×nh ®Ó giíi thiÖu nh÷ng nÐt - Bèi c¶nh x· héi Trung Quèc tr× trÖ l¹c hËu, chÝnh vÒ t¸c gi¶ Lç TÊn gåm : nh÷ng ®Æc ®iÓm tinh thÇn cña ng­êi Trung + thêi ®¹i Quèc ®Çu thÕ kØ XX ®· th«i thóc nhµ v¨n cã + cuéc ®êi ý chÝ vµ môc ®Ých lËp nghiÖp cao c¶. + sù nghiÖp - Lç TÊn ®Ó l¹i c«ng tr×nh c¸c t¸c phÈm ®å + nh÷ng ®ãng gãp cña «ng sé vµ ®a d¹ng, trong ®ã cã hai tËp truyÖn “ - Häc sinh tr×nh bµy, c¸c häc sinh kh¸c Gµo thÐt” vµ “Bµng hoµng”. nhËn xÐt, bæ sung - Quan ®iÓm s¸ng t¸c: V¨n häc phôc vô - Gi¸o viªn nhËn xÐt, bæ sung trªn m¸y chiÕu nh©n sinh, phôc vô c¸ch m¹ng. thªm mét sè th«ng tin vµ h×nh ¶nh vÒ Lç TÊn - Lç TÊn lµ ng­êi ®Æt nÒn mãng cho v¨n häc +¤ng tªn thËt lµ Chu Ch­¬ng Thä, tªn ch÷ hiÖn ®¹i Trung Quèc, lµ bËc thÇy truyÖn lµ Dù Tµi sau ®æi lµ Chu Thô Nh©n, sinh t¹i ng¾n thÕ giíi. ThiÖu H­ng, tØnh ChiÕt Giang, Trung Quèc. +Thuë nhá Lç TÊn lµ ng­êi häc giái th«ng minh ¤ng nhanh chãng nhËn ra sù suy vong cña giai cÊp phong kiÕn , sù bÇn cïng dÉn ®Õn ngu muéi vµ hÌn nh¸t cña ng­êi n«ng d©n nãi riªng vµ nh©n d©n Trung Quèc nãi chung -> QuyÕt t©m tõ gi· quª h­¬ng ®i t×m ch©n lÝ + ¤ng theo häc hµng h¶i, ®Þa chÊt, y häc. Cuèi cïng «ng chuyÓn sang ho¹t ®éng v¨n häc (d¹y häc, lµm b¸o, s¸ng t¸c). ¤ng cho r»ng : “Mét quèc d©n ngu muéi vµ ®ín hÌn, th× cho dï c¬ thÓ cã to lín ®Õn mÊy, khoÎ m¹nh ®Õn mÊy, còng chØ cã thÓ lµm mét vËt thÞ chóng, vµ nh÷ng kÎ ®i xem thÞ chóng hoµn toµn v« nghÜa mµ th«i” ...“Theo t«i håi ®ã muèn biÕn ®æi tinh thÇn 9
10. Kinh nghiÖm tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc v¨n b¶n “ Cè h­¬ng” cña Lç TÊn ( Ng÷ v¨n 9 – tËp 1) theo chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng. hä kh«ng g× b»ng dïng v¨n nghÖ. ThÕ lµ t«i ®Þnh ®Ò x­íng phong trµo v¨n nghÖ”. (Tùa viÕt lÊy). Nh­ vËy «ng nhËn ra r»ng v¨n ch­¬ng chÝnh lµ “thuèc, lµ vò khÝ” h÷u hiÖu v¹ch ra “c¸i ung nhät” trong t©m hån ng­êi d©n Trung Quèc, lµm biÕn ®æi vµ ch÷a ®­îc c¨n bÖnh tinh thÇn Êy. - Lç TÊn lµ nhµ v¨n, nhµ v¨n ho¸ kiÖt xuÊt, chiÕn sÜ c¸ch m¹ng vÜ ®¹i cña Trung Quèc Lµ nhµ t­ t­ëng lín víi ý thøc s©u s¾c 2. T¸c phÈm: vÒ c¶i tæ vµ thay ®æi x· héi tèt ®Ñp h¬n. a. XuÊt xø : ? Tõ nh÷ng ®iÒu t×m hiÓu vÒ thêi ®¹i Lç TÊn - X· héi phong kiÕn Trung Quèc tr× trÖ, l¹c sèng em cã nhËn xÐt g× vÒ hoµn c¶nh ra ®êi hËu; con ng­êi mang nh÷ng c¨n bÖnh tinh cña truyÖn ? thÇn khã ch÷a. - Häc sinh tr×nh bµy - “Cè h­¬ng” lµ mét trong nh÷ng truyÖn - Gi¸o viªn nhËn xÐt, chèt ng¾n tiªu biÓu nhÊt cña tËp “Gµo thÐt”- 1923. b. §äc, tãm t¾t v¨n b¶n ? Theo em giäng ®äc cña v¨n b¶n nµy cÇn chó ý g× vÒ s¾c th¸i biÓu c¶m? - HS nhËn xÐt c¸ch ®äc GV gîi ý c¸ch ®äc: ®äc víi giäng trÇm buån võa xãt xa võa ngËm ngïi. Chó ý thay ®æi giäng ®iÖu cho phï hîp víi tõng nh©n vËt. - Trªn c¬ së häc sinh ®· ®äc vµ tãm t¾t tr­íc ë nhµ, gi¸o viªn giµnh kho¶ng 5-7p cho tÊt c¶ c¸c em ®äc thÇm luít l¹i t¸c phÈm vµ yªu cÇu c¸c em tãm t¾t. - 2 hoÆc 3 häc sinh tr×nh bµy phÇn tãm t¾t cña m×nh. - GV yªu cÇu mét sè em nhËn xÐt, bæ sung - GV chiÕu ®o¹n tãm t¾t v¨n b¶n ®Ó häc sinh tham kh¶o C©u chuyÖn kÓ l¹i chuyÕn vÒ th¨m quª sau 10
11. Kinh nghiÖm tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc v¨n b¶n “ Cè h­¬ng” cña Lç TÊn ( Ng÷ v¨n 9 – tËp 1) theo chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng. hai m­¬i n¨m xa c¸ch cña nh©n vËt “t«i” ®Ó b¸n nhµ, ®­a gia ®×nh ®i n¬i kh¸c sinh sèng. Trong chuyÕn vÒ quª nµy “ t«i” c¶m nhËn quª h­¬ng m×nh ®· thay ®æi qu¸ nhiÒu so víi tr­íc. Nh­ng ®ã lµ sù thay ®æi khiÕn ng­êi ta ®au lßng. Khung c¶nh lµng quª b©y giê tiªu ®iÒu x¬ x¸c. Con ng­êi ë quª giµ ®i, xÊu thªm vµ trë nªn ®Çn ®én, mô mÉm, cam chÞu trong c¶nh khèn cïng(NhuËn Thæ) hoặc ®iªu ngoa, tham lam( thÝm Hai D­¬ng). §em theo gia ®×nh, “t«i”rêi quª h­¬ng trong mét buæi chiÒu hoµng h«n víi niÒm hi väng vµ tin t­ëng vµo thÕ hÖ t­¬ng lai : “ K× thùc trªn mÆt ®Êt vèn lµm g× cã ®­êng. Ng­êi ta ®i m·i th× thµnh ®­êng th«i” c. Bè côc : 3 phÇn - Gi¸o viªn chia nhãm, yªu cÇu häc sinh + “T«i” trªn ®­êng vÒ quª trao ®æi, tr×nh bµy ®Æc ®iÓm cña v¨n b¶n vÒ : “T«i kh«ng qu¶n trêi l¹nh gi¸.....®ang lµm + Bè côc (Gîi ý: TruyÖn cã thÓ chia thµnh ¨n sinh sèng”. mÊy phÇn? Néi dung mçi phÇn ? V× sao nãi +“T«i” trong nh÷ng ngµy ë quª : : truyÖn cã bè côc ®Çu cuèi t­¬ng øng ?) “ Tinh m¬ s¸ng h«m sau....s¹ch tr¬n nh­ + Nh©n vËt (Gîi ý: TruyÖn cã nh÷ng nh©n vËt quÐt” nµo? Cã mÊy nh©n vËt chÝnh ? Nh©n vËt + “T«i” trªn ®­êng xa quª : “ ThuyÒn chóng trung t©m lµ ai ? V× sao ? Cã thÓ ®ång nhÊt t«i....ng­êi ta ®i m·i th× thµnh ®­êng th«i.” nh©n vËt “t«i” víi t¸c gi¶ ®­îc kh«ng ? ...) -> Bè côc ®Çu cuèi t­¬ng øng + Ng«i kÓ ( Ng«i kÓ thø mÊy? T¸c dông? ) - Më ®Çu cã h×nh ¶nh mét con ng­êi ®ang + ThÓ lo¹i ( TruyÖn ®­îc viÕt theo thÓ lo¹i suy t­ trªn mét chiÕc thuyÒn vÒ cè h­¬ng, nµo? Nªu mét vµi ®Æc ®iÓm cña thÓ lo¹i ®ã?) d­íi bÇu trêi u ¸m. Vµ kÕt thóc còng h×nh + Ph­¬ng thøc biÓu ®¹t (Gîi ý: Ph­¬ng thøc ¶nh con ng­êi Êy ®ang suy t­ trªn mét chiÕc biÓu ®¹t chÝnh? Sö dông kÕt hîp nh÷ng thuyÒn rêi cè h­¬ng. ph­¬ng thøc nµo n÷a ?) - H×nh ¶nh thÇn tiªn ë ®Çu vµ cuèi truyÖn - Häc sinh ®¹i diÖn c¸c nhãm lÇn l­ît tr×nh bµy d. Nh©n vËt - C¸c nhãm kh¸c nhËn xÐt, bæ sung - Nh©n vËt chÝnh: NhuËn Thæ, "t«i" - Gi¸o viªn nhËn xÐt, chèt trªn m¸y tõng - “T«i” lµ nh©n vËt trung t©m trong t¸c 11
12. Kinh nghiÖm tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc v¨n b¶n “ Cè h­¬ng” cña Lç TÊn ( Ng÷ v¨n 9 – tËp 1) theo chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng. phÇn. phÈm, ®ång thêi lµ ng­êi kÓ chuyÖn. §ã lµ h×nh t­îng nh©n vËt nh¹y c¶m, hiÓu biÕt, s©u s¾c vµ tØnh t¸o, lµ ho¸ th©n cña t¸c gi¶ tuy kh«ng ®ång nhÊt víi t¸c gi¶. Nh©n vËt nµy thùc hiÖn vai trß ®Çu mèi cña toµn bé c©u chuyÖn, cã quan hÖ víi hÖ thèng c¸c nh©n vËt, tõ ®ã thÓ hiÖn t­ t­ëng chñ ®¹o cña t¸c phÈm ®. Ng«i kÓ : Ng«i thø nhÊt e. ThÓ lo¹i vµ ph­¬ng thøc biÓu ®¹t : - ThÓ lo¹i : TruyÖn ng¾n - Ph­¬ng thøc biÓu ®¹t : Tù sù kÕt hîp víi miªu t¶, biÓu c¶m vµ lËp luËn. Ho¹t ®éng 3 : H­íng dÉn häc sinh ®äc – t×m hiÓu chi tiÕt * Môc tiªu : - Häc sinh n¾m ®­îc: + Tinh thÇn phª ph¸n s©u s¾c x· héi cò vµ niÒm tin vµo sù xuÊt hiÖn tÊt yÕu cña cuéc sèng míi, con ng­êi míi. + Mµu s¾c tr÷ t×nh ®Ëm ®µ trong t¸c phÈm. + Nh÷ng s¸ng t¹o vÒ nghÖ thuËt cña Lç TÊn trong truyÖn. - Häc sinh rÌn luyÖn ®­îc c¸c kÜ n¨ng: + §äc hiÓu v¨n b¶n truyÖn hiÖn ®¹i n­íc ngoµi + VËn dông kiÕn thøc vÒ thÓ lo¹i vµ sù kÕt hîp c¸c ph­¬ng thøc biÓu ®¹t trong t¸c phÈm tù sù ®Ó c¶m nhËn mét v¨n b¶n truyÖn hiÖn ®¹i. * Ph­¬ng ph¸p : VÊn ®¸p, t¸i hiÖn tr×nh bµy, so s¸nh, ®èi chiÕu, nªu vµ gi¶i quyÕt vÊn ®Ò, th¶o luËn nhãm th«ng qua ho¹t ®éng tri gi¸c ng«n ng÷ nghÖ thuËt, ho¹t ®éng t¸i hiÖn h×nh t­îng; ho¹t ®éng ph©n tÝch, c¾t nghÜa c¸c chi tiÕt nghÖ thuËt trong t¸c phÈm; ho¹t ®éng tù béc lé, tù nhËn thøc cña häc sinh ; ph­¬ng ph¸p gi¶ng b×nh.. 12
13. Kinh nghiÖm tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc v¨n b¶n “ Cè h­¬ng” cña Lç TÊn ( Ng÷ v¨n 9 – tËp 1) theo chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng. Ho¹t ®éng cña gv- hs Néi dung cÇn ®¹t II. §äc – t×m hiÓu chi tiÕt GV yªu cÇu häc sinh theo dâi phÇn ®Çu v¨n b¶n. 1. H×nh ¶nh “Cè h­¬ng’’qua c¶m nhËn ? C¶nh lµng quª sau hai m­¬i n¨m xa c¸ch cña nh©n vËt “t«i” trong con m¾t ng­êi trë vÒ ®· hiÖn ra nh­ thÕ HiÖn t¹i Qu¸ khø nµo? Em cã nhËn xÐt g× vÒ khung c¶nh ®ã? - Tiªu ®iÒu, hoang - §Ñp h¬n kia vµ - Häc sinh dùa vµo phÇn ®Çu v¨n b¶n ®Ó tr×nh v¾ng n»m im d­íi kh«ng diÔn t¶ ra bµy, nhËn xÐt vßm trêi vµng cho ®­îc... ? Tr­íc sù thay ®æi ®ã t©m tr¹ng cña ng­êi trë óa - C¶nh thÇn tiªn, vÒ ®­îc thÓ hiÖn nh­ thÕ nµo ? vÇng tr¨ng trßn vµng ? V× sao nh©n vËt “t«i” l¹i cã t©m tr¹ng nh­ vËy? th¾m... - Häc sinh tr×nh bµy lÝ gi¶i cña m×nh vÒ t©m -> C¶nh t­îng tµn -> C¶nh ®Ñp, trµn tr¹ng cña t¸c gi¶ t¹, hiu qu¹nh ®Çy søc sèng - Gi¸o viªn chèt : “Cè h­¬ng” kh¸c xa trong -> §éc tho¹i néi t©m t­ëng vµ hi väng cña t«i, Lµng cò trong kÝ t©m thÓ hiÖn t©m øc ®Ñp lung linh, k× ¶o cã nÐt cña thÇn tiªn, cßn tr¹ng ng¹c nhiªn, lµng trong hiÖn t¹i nghÌo khæ, tµn t¹, thª l­¬ng, chua xãt, thÊt cã dÊu hiÖu cña sù sa sót hoang tµn theo thêi väng, buån se s¾t gian . ? Qua ®ã t×nh c¶m cña ng­êi trë vÒ ®èi víi -> Yªu quª ®Õn ®é xãt xa cho sù nghÌo “Cè h­¬ng” ®­îc béc lé nh­ thÕ nµo? khæ cña lµng quª m×nh. ? Sù thay ®æi cña : lµng quª tµn t¹, gia ®×nh sa - >Th¸i ®é tè c¸o XHPK ®Çy Èn ý. sót ( “t«i” vÒ ®Ó chuÈn bÞ ®­a gia ®×nh rêi quª), lµng xãm dän ®i n¬i kh¸c gîi cho em c¶m nhËn ®­îc g× vÒ thùc tr¹ng ë “Cè h­¬ng” ? - Häc sinh suy nghÜ, tr×nh bµy - GV chèt : X· héi phong kiÕn lµm cho con ng­êi kh«ng thÓ sèng ®­îc ë n¬i ch«n nhau, c¾t rèn nªn ph¶i li t¸n. X· héi ®i ng­îc l¹i víi sù ph¸t triÓn b×nh th­êng, lÏ ra ®æi thay theo chiÒu h­íng tèt ®Ñp, tiÕn bé nh­ng l¹i tµn t¹, t¨m tèi h¬n. Nh÷ng h×nh ¶nh ®ã diễn tả sự sa sút buộc phải 13
14. Kinh nghiÖm tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc v¨n b¶n “ Cè h­¬ng” cña Lç TÊn ( Ng÷ v¨n 9 – tËp 1) theo chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng. thay đổi của quê nhà vµ của đất nước chung. Tõ ®ã t¸c gi¶ thÓ hiÖn th¸i ®é tè c¸o XHPK ®Çy Èn ý. - KÓ kÕt hîp víi t¶, biÓu c¶m trùc tiÕp vµ ? Em cã nhËn xÐt g× vÒ nÐt ®Æc s¾c vÒ nghÖ so s¸nh ®èi chiÕu. thuËt cña ®o¹n truyÖn? GV b×nh, chuyÓn: H×nh ¶nh “Cè h­¬ng” hiÖn lªn tiªu ®iÒu, x¬ x¸c, ®¸ng th­¬ng, ®¸ng thÊt väng trong t©m hån nh¹y c¶m vµ tÊm lßng cña ng­êi vÒ th¨m quª. Nh­ng thÊt väng vµ chua xãt h¬n n÷a lµ sù thay ®æi cña con ng­êi ë quª 2. Con ng­êi ë “ Cè h­¬ng” qua c¶m h­¬ng. nhËn cña nh©n vËt "t«i " . ? Nh÷ng ngµy ë quª nh©n vËt t«i ®· gÆp nh÷ng a. Nh©n vËt NhuËn Thæ – ng­êi b¹n tuæi ai ? Trong ®ã nh©n vËt nµo ®­îc kÓ nhiÒu nhÊt th¬: ? Ng­êi ®ã cã mèi quan hÖ víi “t«i” nh­ thÕ nµo? Qu¸ khø HiÖn t¹i - Häc sinh tr×nh bµy Tuổi - Cậu bé trạc - Ngoài ba ? Nh©n vËt NhËn Thæ ®­îc kÓ trong nh÷ng 11-12 tuổi mươi tuổi thêi ®iÓm nµo? Thñ ph¸p nghÖ thuËt ®­îc t¸c - Khuôn mặt tròn - Cao gấp hai gi¶ sö dông ë ®©y lµ g× ? trĩnh trước, người co - Häc sinh suy nghÜ , tr¶ lêi, bæ sung - Nước da bánh ro cúm rúm. - GV chia nhãm th¶o luËn : mật - Có những nếp Nhãm 1: T×m hiÓu vÒ nh©n vËt NhuËn Thæ - Tay hồng hào, nhăn sâu hoắm trong qu¸ khø. lanh lẹn, mập - Mi mắt viền đỏ Nhãm 2: T×m hiÓu vÒ nh©n vËt NhuËn Thæ Ngoại mạp, cứng rắn mọng s­ng húp trong hiÖn t¹i. hình - Tay thô kệch, nứt Gi¸o viªn gîi ý : t×m hiÓu tuæi, ngo¹i h×nh, nẻ như vỏ thông hµnh ®éng, t×nh c¶m... -> Đẹp, khoẻ -> Già nua, tiều - HS th¶o luËn mạnh, đáng yêu. tụy, khắc khổ - GV yªu cÇu ®¹i diÖn nhãm 1 tr×nh bµy - Đội mũ lông - Mũ lông chiên - GV chèt lÇn l­ît trªn m¸y chiên, cổ đeo rách tươm, áo - GV chiÕu ®o¹n Trang vòng bạc bông mỏng “Lúc bấy giờ trong ký ức tôi, bỗng hiện ra phục dính một cảnh tượng thần tiên , kỳ dị : Một vầng ->Êm ¸p, no ®ñ -> Rách rưới, trăng tròn vàng thắm ..... chạy mất .” không đủ ấm ? Trong qu¸ khø h×nh ¶nh NhËn thæ g¾n víi 14
15. Kinh nghiÖm tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc v¨n b¶n “ Cè h­¬ng” cña Lç TÊn ( Ng÷ v¨n 9 – tËp 1) theo chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng. c¶nh t­îng nh­ thÕ nµo, ý nghÜa cña c¶nh - Biết nhiều trò - Cảm thấy t­îng ®ã? hay, lạ: bẫy khổ nhưng - Häc sinh suy nghÜ, tr¶ lêi Nhận chim, canh không nói - Gi¸o viªn chèt, chuyÓn: thức dưa, đi nhặt vỏ được hết, lắc Trong kÝ øc cña t«i h×nh ¶nh NhuËn Thæ lµ sò, bắt tra đầu, như một “mét tiÓu anh hïng” g¾n víi mét c¶nh t­îng pho tượng thÇn tiªn. §ã lµ nh÷ng h×nh ¶nh ®Ñp ®Ï lung ->Nhanh nhẹn, -> Đần độn, linh gîi nh¾c nh÷ng n¨m th¸ng tuæi th¬ ªm tháo vát, thông cam chịu ®Òm. §ã còng lµ mét c¶nh t­îng s¸ng sña, minh dÊu hiÖu cña cuéc sèng yªn b×nh vµ h¹nh phóc - Thân nhau: - Vừa hớn hở n¬i lµng quª. Nh¾c ®Õn NhuËn Thæ lßng t«i lãe Tình xưng hô:anh-em vừa thê lương; lªn nh÷ng tia s¸ng Êm ¸p cña niÒm tin hi väng cảm - Khi xa: khóc, co ro cóm róm, t«i håi hép mong ®îi, khao kh¸t t×m l¹i vÎ ®Ñp thái gửi quà cung kính quª h­¬ng t­ëng chõng ®· mÊt, vµ NhuËn Thæ độ -> Tình bạn chào ®· xuÊt hiÖn ... với trong sáng, -> Tình bạn: - GV chiÕu ®o¹n trÝch “ Ng­êi vµo lµ NhuËn “tôi” chân thành, vô Xa cách, sự Thæ....kh«ng nãi nªn lêi” tư, chan hoà. phân biệt đẳng - §¹i diÖn häc sinh nhãm 2 tr×nh bµy phÇn cấp rõ rệt th¶o luËn cña m×nh Khoẻ mạnh, Già nua, tiều - GV chèt lÇn l­ît trªn m¸y. ? C¸c em cã nhËn xÐt g× vÒ sù thay ®æi cña hån nhiªn, tụy, nghÌo NhuËn Thæ ? nhanh nhẹn, khæ, cam chÞu - HS trao ®æi, tr×nh bµy tháo vát, thông - GV: Sù thay ®æi ë NhuËn Thæ gÇn nh­ toµn minh, giµu t×nh diÖn theo chiÒu h­íng xÊu. T×nh b¹n kh«ng c¶m thay ®æi nh­ng c¸ch biÓu lé t×nh c¶m ®ã thay => ®¸ng yªu =>®¸ngth­¬ng, ®æi hoµn toµn. ®¸ng tr¸ch. - GV chiÕu ®o¹n T©m - > T«i h¹nh -> T«i bµng “ Nhuận Thổ đứng dừng lại, nét mặt ... tr¹ng phóc, vui hoµng, cho¸ng cña Tôi như điếng người đi. Thôi đúng rồi! s­íng , mong v¸ng, thÊt väng “t«i” ®îi... Giữa chúng tôi đã có một bức tường khá dày xãt xa ngăn cách. Thật là bi đát. Tôi cũng nói không nên lời...” ? Côm tõ “®iÕng ng­êi” diÔn t¶ t©m tr¹ng “t«i” 15
16. Kinh nghiÖm tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc v¨n b¶n “ Cè h­¬ng” cña Lç TÊn ( Ng÷ v¨n 9 – tËp 1) theo chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng. nh­ thÕ nµo tr­íc sù thay ®æi cña NhuËn Thæ ? - Häc sinh nhËn xÐt vÒ th¸i ®é vµ t©m tr¹ng cña “t«i” - GV: T«i bµng hoµng, cho¸ng v¸ng, thÊt väng ®Õn xãt xa, ®au ®ín bëi kho¶ng c¸ch - bøc t­êng dµy v« h×nh mµ NhuËn Thæ ®· dùng nªn tõ quan niÖm vÒ ®Þa vÞ, ®¼ng cÊp ®· qu¸ ­ lçi thêi mµ ng­êi d©n quª vÉn cßn mang nÆng... - Gi¸o viªn chèt - chuyÓn : Ngoµi NhuËn Thæ- ng­êi b¹n tuæi th¬, nh÷ng ng­êi d©n quª kh¸c còng kh«ng khái khiÕn t¸c gi¶ thÊt väng hôt hÉng, nhÊt lµ ng­êi l¸ng giÒng: thÝm Hai D­¬ng b. ChÞ Hai Du¬ng- ng­êi l¸ng giÒng ? Qua lêi kÓ vµ c¶m nhËn cña “t«i” c¸c em cã nhËn xÐt g× vÒ nh÷ng thay ®æi ë chÞ Hai D­¬ng Qu¸ khø HiÖn t¹i vµ nh÷ng ng­êi d©n quª kh¸c ? - ­a nh×n, cã duyªn - xÊu xÝ - Häc sinh trao ®æi, tr×nh bµy, bæ sung - hiÒn lµnh, vui tÝnh - chua ngoa, - GV chèt tham lam ? Tr­íc nh÷ng ®æi thay cña con ng­êi trªn quª -> Suy tho¸i vÒ lèi sèng vµ ®¹o ®øc h­¬ng khiÕn “t«i” c¶m thÊy nh­ thÕ nµo? -> Xãt xa, ®au ®ín, thÊt väng, tr¨n trë ? NhËn xÐt vÒ ph­¬ng thøc biÓu ®¹t ®­îc sö dông vµ nghÖ thuËt kÓ chuyÖn, x©y dùng nh©n vËt trong ®o¹n truyÖn ? -> KÓ kÕt hîp miªu t¶, biÓu c¶m ? NÐt ®Æc s¾c trong nghÖ thuËt kÓ chuyÖn, So s¸nh, ®èi chiÕu gi÷a qu¸ khø vµ hiÖn dùng truyÖn ®ã cã t¸c dông g×? t¹i. - HS tr×nh bµy - nhËn xÐt bæ sung - GV: ChÝnh biÖn ph¸p ®èi chiÕu, so s¸nh : “Cè h­¬ng” x­a - nay; NhuËn Thæ, chÞ Hai D­¬ng trong qu¸ khø - hiÖn t¹i, kÓ c¶ ®èi chiÕu Thñy Sinh - con NhuËn Thæ b©y giê vµ NhuËn Thæ tr­íc kia ®· lµm næi bËt thùc tr¹ng cuéc sèng cña con ng­êi trong x· héi Trung Quèc lóc bÊy giê. 16
17. Kinh nghiÖm tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc v¨n b¶n “ Cè h­¬ng” cña Lç TÊn ( Ng÷ v¨n 9 – tËp 1) theo chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng. ? VËy em h×nh dung nh­ thÕ nµo vÒ thùc tr¹ng cuéc sèng ®ã ? => Cuéc sèng quÈn quanh, bÕ t¾c, sa - Hs tr×nh bµy nh÷ng c¶m nhËn cña m×nh. sót, suy nh­îc ? Tõ ®ã em cã nhËn xÐt g× vÒ ý nghÜa h×nh ¶nh => Lµ h×nh ¶nh thu nhá cña ®Êt n­íc “ cè h­¬ng”? Trung Quèc ®Çu thÕ kØ XX -Häc sinh trao ®æi tr×nh bµy suy nghÜ cña m×nh Trong ®ã NhuËn Thæ lµ h×nh ¶nh ®iÓn ? Cã ý kiÕn cho r»ng trong “Cè h­¬ng” h×nh cña ng­êi n«ng d©n Trung Quèc NhuËn Thæ lµ nh©n vËt “®iÓn h×nh” - vËy theo víi cuéc sèng l¹c hËu, nghÌo khæ, cam em NhuËn Thæ ®iÓn h×nh cho tÇng líp x· héi phËn cïng t×nh tr¹ng tinh thÇn ngu nµo cña XHPK Trung Quèc lóc bÊy giê ? muéi trong x· héi phong kiÕn Trung - Häc sinh suy nghÜ, trao ®æi - tr¶ lêi Quèc ®Çu thÕ kØ XX. - GV b×nh: "Cè h­¬ng" lµ mét vïng quª ®ãi khæ, nghÌo nµn, l¹c hËu, l¾m ung nhät, nÆng t­ . t­ëng phong kiÕn. Cuéc sèng quÈn quanh, bÕ t¾c nghÌo khæ khiÕn lµng quª ngµy mét tµn t¹, con ng­êi ngµy cµng khæ së, hÌn kÐm, bÊt l­¬ng. T×nh tr¹ng mô mÉm, cam chÞu cùc khæ nãi riªng vµ sè phËn cña ng­êi n«ng d©n nãi chung chÝnh lµ ®iÒu tr¨n trë, ®au xãt nhÊt cña nhµ v¨n. - GV nh¾c l¹i lêi cña Lç TÊn: Trong t¹p v¨n “ V× sao t«i viÕt tiÓu thuyÕt” Lç TÊn nãi râ «ng hay chän nh÷ng ng­êi bÊt h¹nh lµm ®Ò tµi, chän nh­ vËy, trong ®iÒu kiÖn lÞch sö x· héi ®­¬ng thêi, cã thÓ lµm mét c«ng ®«i viÖc: võa cã ®iÒu kiÖn v¹ch trÇn ung nhät cña x· héi bÖnh tËt, võa cã ®iÒu kiÖn l«i hÕt bÖnh tËt cña chÝnh nh÷ng ng­êi lao ®éng ra lµm cho mäi ng­êi chó ý t×m c¸ch ch¹y ch÷a.. ? Qua nh÷ng c¶m nhËn, tr¨n trë, suy nghÜ cña “t«i” c¸c em cã nhËn xÐt g× vÒ nh÷ng * Nguyªn nh©n: nguyªn nh©n ®Én ®Õn nh÷ng ®æi thay ®¸ng thÊt + Do x· héi phong kiÕn: quan l¹i, địa väng ë “ Cè h­¬ng”? chủ ®µy ®o¹ chç nµo còng hái tiÒn, - Häc sinh th¶o luËn nhãm 17
18. Kinh nghiÖm tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc v¨n b¶n “ Cè h­¬ng” cña Lç TÊn ( Ng÷ v¨n 9 – tËp 1) theo chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng. - §¹i diÖn c¸c nhãm tr×nh bµy- bæ sung. kh«ng luËt lÖ g× c¶, thuÕ nÆng, lÝnh Gv chèt trªn m¸y chiÕu tr¸ng, trém c­íp, điều kiện canh t¸c lạc hậu, mất mïa, đãi kÐm + Do g¸nh nặng tinh thần từ lễ gi¸o phong kiến: quan niệm cũ kĩ về đẳng cấp + Do nh÷ng h¹n chÕ, tiªu cùc trong t©m hån, tÝnh c¸ch cña người lao động: l¹c hËu, thất học, cam chÞu, ngu muéi ? §»ng sau nçi xãt xa thÊt väng khi vÒ “Cè -> Phª ph¸n, tè c¸o s©u s¾c h­¬ng”, ®o¹n truyÖn cßn thÓ hiÖn th¸i ®é g× cña“ t«i” ? *VÊn ®Ò ®Æt ra : ? Tõ ®ã em cã nhËn xÐt g× vÒ nh÷ng vÊn ®Ò + Ph¶n ¸nh t×nh c¶nh sa sót mäi mÆt t¸c gi¶ ®Æt ra ë ®©y? cu¶ x· héi Trung Quèc ®Çu thÕ kØ XX. - Häc sinh trao ®æi nhanh, tr×nh bµy + Ph©n tÝch nguyªn nh©n vµ lªn ¸n - GV chèt trªn m¸y chiÕu c¸c thÕ lùc ®· ®­a ®Õn thùc tr¹ng ®¸ng buån Êy . + ChØ ra nh÷ng mÆt tiªu cùc n»m GV b×nh : “Cè h­¬ng” lµ mét kh«ng gian ngay trong t©m hån, tÝnh c¸ch cña b¶n nghÖ thuËt chøa ®ùng thêi gian nghÖ thuËt, chñ th©n nh÷ng ng­êi lao ®éng yÕu lµ gi÷a qu¸ khø vµ hiÖn t¹i nh»m gióp t¸c gi¶ ph¶n ¸nh nh÷ng thay ®æi ®iÓn h×nh cña XHPK Trung Quèc ®Çu thÕ kØ XX, ®ã lµ mét x· héi bÖnh tËt, tån t¹i víi nh÷ng con ng­êi “bÖnh tËt” mµ t¸c gi¶ muèn l«i ra ®Ó ch¹y ch÷a, bëi «ng kh«ng muèn nh÷ng ng­êi d©n v× khèn khæ mµ ®Çn ®én nh­ NhuËn Thæ hoÆc v× khèn khæ mµ tµn nhÉn, l­u manh nh­ thÝm Hai D­¬ng vµ nh÷ng ng­êi hµng xãm... GV chèt chuyÓn: §ã còng chÝnh lµ biÓu hiÖn cña t×nh yªu con ng­êi, quª h­¬ng, ®Êt n­íc cña nhµ v¨n...Vµ mang trong lßng bao nçi niÒm t©m sù, nh©n vËt “ t«i” rêi quª trªn chiÕc thuyÒn nhá vµo lóc hoµng h«n.... 18
19. Kinh nghiÖm tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc v¨n b¶n “ Cè h­¬ng” cña Lç TÊn ( Ng÷ v¨n 9 – tËp 1) theo chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng. ? T©m tr¹ng cña “t«i” khi rêi quª nh­ thÕ nµo? V× sao “t«i” l¹i cã t©m tr¹ng, c¶m xóc nh­ vËy? - HS tr×nh bµy – bæ sung GV ®Þnh h­íng: V× “Cè h­¬ng” kh«ng cßn trong lµnh, ®Ñp ®Ï, Êm ¸p nh­ x­a víi nh÷ng ng­êi b¹n, nh÷ng ng­êi hµng xãm th©n thiÖn ®¸ng mÕn vµ ng«i nhµ th©n thuéc, yªu dÊu n÷a.. “Cè h­¬ng” b©y giê chØ cßn x¬ x¸c, nghÌo hÌn vµ xa l¹, tõ c¶nh vËt ®Õn con ng­êi.... Tuy nhiªn trong nçi xãt xa, buån b· ®ã vÉn lãe lªn nh÷ng niÒm tin, hi väng vµ mong ­íc cho 3. Mong ­íc vµ hi väng cho quª h­¬ng quª h­¬ng ? VËy ®ã lµ nh÷ng ­íc m¬, hi väng g× ? - Hi väng vµo t­¬ng lai thÕ hÖ trÎ (Hoµng - Häc sinh trao ®æi, tr×nh bµy vµ Thuû Sinh...) - C¸c häc sinh kh¸c nhËn xÐt bæ sung - Hi väng vµ m¬ ­íc cuéc ®êi míi t­¬i - GV chèt ®Ñp Êm no, yªn b×nh cho quª h­¬ng ( - Gv nªu vÊn ®Ò th¶o luËn : c¶nh t­îng thÇn tiªn...) Trong ý nghĩ cuối truyÖn của nhân vật “tôi”: - H×nh ¶nh con ®­êng “ Đã gọi là hi vọng thì không thể nói đâu là + NghÜa thùc: lµ con ®­êng ®i trªn mÆt thực đâu là hư. Cũng giống như những con ®Êt, lµ con ®­êng thuû ®­a nh©n vËt t«i đường trên mặt đất; kì thực trên mặt đất vốn vÒ quª vµ ®­a gia ®×nh t«i rêi quª... làm gì có đường. Người ta đi mãi thì thành + NghÜa biÓu t­îng: đường thôi”. H×nh ¶nh con ®uêng ë ®©y cã -> Mang ý nghÜa t­îng tr­ng, biÓu t­îng, nh÷ng ý nghÜa g× ? kh¸i qu¸t triÕt lý vÒ lÏ sèng cña con ng­êi, - Häc sinh th¶o luËn theo nhãm – tr×nh bµy hiÖn t¹i ®Õn t­¬ng lai. Còng nh­ con ®­êng - Gi¸o viªn chèt trªn m¸y chiÕu trªn mÆt ®Êt, mäi thø trong cuéc sèng nµy kh«ng tù cã s½n, nh­ng nÕu muèn b»ng sù cè g¾ng vµ kiªn tr×, con ng­êi sÏ cã tÊt c¶. - §ã lµ con ®­êng tù do h¹nh phóc, con ®­êng tù th©n hµnh ®éng, x©y dùng cña con ng­êi - §ã lµ con ®­êng hi väng, con ®­êng ®i tíi t­¬ng lai tèt ®Ñp cña “Cè h­¬ng”, cña ®Êt n­íc.... 19
20. Kinh nghiÖm tæ chøc ho¹t ®éng d¹y häc v¨n b¶n “ Cè h­¬ng” cña Lç TÊn ( Ng÷ v¨n 9 – tËp 1) theo chuÈn kiÕn thøc kÜ n¨ng. ? T¹i sao khi mong ­íc vµ hi väng cuéc ®êi ->¤ng muèn thøc tØnh ng­êi d©n lµng míi cho “Cè h­¬ng”, nh©n vËt “t«i” l¹i nghÜ m×nh nãi riªng vµ nh©n d©n TQ lóc bÊy ®Õn “con ®­êng ®i m·i mµ thµnh” giê nãi chung kh«ng cam chÞu cuéc sèng - Häc sinh nªu nh÷ng lÝ gi¶i cña m×nh nghÌo hÌn ¸p bøc, kh«ng thÓ tiÕp tôc - GV nhËn xÐt, bæ sung, chèt theo con ®­êng mßn cò, l¹c hËu, tr× trÖ ? ­íc väng ®æi ®êi cho quª h­¬ng, ®Êt n­íc víi bao thø hñ tôc nÆng nÒ, cÇn t×m ra 1 cña Lç TÊn cã trë thµnh hiÖn thùc kh«ng? con ®­êng míi, x©y dùng nh÷ng cuéc - HS liªn hÖ thùc tÕ Trung Quèc hiÖn t¹i ®êi míi tèt ®Ñp h¬n cho t­¬ng lai.“ mét - GV chiÕu lêi ph¸t biÓu cña Giang Tr¹ch D©n cuéc ®êi míi, mét cuéc ®êi mµ chóng t«i “ Thêi ®¹i ng­êi Trung Quèc lµm n« lÖ hoÆc ch­a tõng ®­îc sèng” muèn lµm n« lÖ mµ kh«ng ®­îc mµ Lç TÊn tõng nguyÒn rña ®· qua l©u råi, con ch¸u cña NhuËn Thæ, T­êng L©m ®· trë thµnh ng­êi chñ quèc gia, ng­êi x©y dùng cuéc sèng míi Lç TÊn tõng nãi: trªn mÆt ®Êt vèn kh«ng cã ®­êng, ®­êng lµ do con ng­êi giÉm n¸t chç kh«ng cã ®­êng mµ t¹o ra, lµ khai ph¸ chç gai gãc mµ cã. BÊt kÓ gÆp bao nhiªu gian nan tr¾c trë, chóng ta cÇn b­íc tiÕp, kiªn ®Þnh kh«ng nao nóng. Trong sù nghiÖp vÜ ®¹i x©y dùng chñ nghÜa x· héi mang mµu s¾c Trung Quèc, h·y ®øng v÷ng trªn mÆt ®Êt, g¹t bá hÕt ch«ng gai, tinh thÇn phÊn chÊn, ®oµn kÕt phÊn ®Êu, kh«ng ngõng t×m tßi vµ s¸ng t¹o. §ã chÝnh lµ c¸ch kØ niÖm Lç TÊn hay nhÊt” ( Giang Tr¹ch D©n, TiÕn thªm mét b­íc häc tËp vµ ph¸t huy tinh thÇn Lç TÊn - Bµi nãi chuyÖn trong lÔ kØ niÖm 110 n¨m ngµy sinh Lç TÊn ) ? Nh­ vËy ph­¬ng thøc biÓu ®¹t chÝnh ®­îc sö -> Ph­¬ng thøc nghÞ luËn dông ë ®o¹n cuèi nµy lµ g× ? Qua ®ã em cã -> T×nh yªu quª h­¬ng míi mÎ vµ m·nh nhËn xÐt g× vÒ t×nh c¶m cña t¸c gi¶ ®èi víi “ liÖt.. Cè h­¬ng”? - Häc sinh tr×nh bµy nh÷ng nhËn xÐt, ®¸nh gi¸ 20