Bài giảng Địa lí 7 - Bài 11: Phương thức con người khai thác, sử dụng và bảo vệ thiên nhiên

Nội dung tài liệu: Bài giảng Địa lí 7 - Bài 11: Phương thức con người khai thác, sử dụng và bảo vệ thiên nhiên

1. KHỞIKHỞI ĐỘNGĐỘNG Start
2. Đặt tên cho hình ảnh 1. Em nhìn thấy điều gì trong hình ảnh này? 2. Hình ảnh này gợi cho em nghĩ đến vấn đề gì? Khai thác vàng ở Ghana Khai thác rừng ở Trung Phi
3. BÀI 11. PHƯƠNG THỨC CON NGƯỜI KHAI THÁC, SỬ DỤNG VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Bức tường xanh vĩ đại
4. Khai thác thiên nhiên ở môi trường xích đạo ẩm MỤC TIÊU Khai thác thiên nhiên NỘI Trình bày được ở môi trường nhiệt đới cách thức người DUNG dân châu Phi khai Khai thác thiên nhiên thác thiên nhiên ở ở môi trường hoang mạc BÀI các môi trường khác nhau HỌC Khai thác thiên nhiên ở môi trường địa trung hải BÀI HỌC
5. TRẢI Khởi nghiệp xanh – sáng tạo NGHIỆM HÔM NAY Tìm hiểu thông tin
6. TÌM HIỂU THÔNG TIN Các tổ di chuyển theo sơ đồ đến các trạm thông tin theo hiệu lệnh Nhiệm vụ: Đọc thông tin tại các trạm => hoàn thành phiếu học tập cá nhân Thời gian: - 30 giây - di chuyển - 5 phút đọc và điền thông tin
7. TÌM HIỂU THÔNG TIN PHIẾU HỌC TẬP CÁ NHÂN Bài tập 1: a. Tô màu và làm chú giải cho các môi trường địa lí ở châu Phi b. Sử dụng các kí hiệu hình học/tượng hình thể hiện các loại cây trồng, vật nuôi chính, các loại khoáng sản chính đang được khai thác ở các môi trường đó và làm chú giải
8. TÌM HIỂU THÔNG TIN PHIẾU HỌC TẬP CÁ NHÂN Bài tập 2: Hoàn thành bảng thông tin sau về cách thức người dân khai thác thiên nhiên ở các môi trường khác nhau ở châu Phi Môi trường Xích đạo ẩm Nhiệt đới Hoang mạc Địa trung hải Vị trí Các quốc gia Khí hậu và tài nguyên Cách thức khai thác tài nguyên Vấn đề môi trường
9. SƠ ĐỒ DI CHUYỂN TÌM HIỂU THÔNG TIN 5 phút/trạm – 30 giây chuyển trạm Cửa lớp BẢNG Bàn GV Cả lớp TRẠM 1 TRẠM 4 Tổ 1 Tổ 4 TRẠM 2 TRẠM 3 Tổ 2 Tổ 3
10. Nhiệm vụ: Quan sát lược đồ các đới khí hậu châu Phi và lược đồ các quốc gia châu Phi, hoàn thành ý a của bài tập 1 và kể tên một số quốc gia thuộc các môi trường tự nhiên trong bài tập 2. BẢNG Cả lớp Lược đồ các môi trường tự nhiên châu Phi Lược đồ các quốc gia châu Phi
11. TRẠM 1 KHAI THÁC THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG XÍCH ĐẠO ẨM Môi trường xích đạo ẩm châu Phi bao gồm bồn địa Công - gô và vùng duyên hải phía Bắc vịnh Ghi- nê. Môi trường này có khí hậu nóng, mưa nhiều, đất đai màu mỡ, rừng rậm chiếm diện tích lớn với nhiều loài động thực vật phong phú. Nhiệt độ và độ ẩm cao kết hợp với đất đai màu mỡ ở môi trường xích đạo ẩm giúp cho cây trồng phát triển quanh năm, tạo điều kiện trồng gối vụ, xen canh nhiều loại cây. Ở đây đã hình thành các vùng chuyên canh cà phê, cao su, ca cao, cọ dầu với quy mô lớn để xuất khẩu hoặc cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến. Rừng mưa nhiệt đới ở môi trường này cung cấp các loại gỗ chất lượng tốt (gụ, mun, tếch..là sản Biểu đồ nhiệt độ lượng mưa phẩm xuất khẩu có giá trị. Tuy nhiên, ngành công nghiệp khai thác gỗ lại tàn phá các khu rừng trong khi tại Li-brơ-vin (Gabon) phải mất rất nhiều năm mới có thể tái sinh. Hầu hết các công ty khai thác và chế biến gỗ đều thuộc sở hữu của nước ngoài. Khu vực này cũng nhiều khoáng sản có giá trị như: dầu mỏ, vàng, quặng sắt, phốt phát là cơ sở để phát triển các ngành công nghiệp khai thác và xuất khẩu dầu mỏ, bô xit.. Nigeria là 1 trong 10 quốc gia có trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới (37.200 triệu thùng dầu) và hiện là quốc gia sản xuất dầu mỏ lớn nhất châu Phi với sản lượng trung bình khoảng 1 triệu thùng/ngày. Tuy nhiên, sự suy giảm diện tích rừng, đất đai bị thoái hóa và ô nhiễm môi trường đang là vấn đề lớn với người dân sống ở môi trường này. Quy trình sản xuất dầu cọ
12. TRẠM 2 KHAI THÁC THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG NHIỆT ĐỚI Môi trường nhiệt đới châu Phi phân bố ở phía bắc và phía nam môi trường xích đạo. Ở phía bắc lượng mưa ít, có thời kì khô hạn kéo dài, xavan phát triển. Ở phía nam khí hậu ẩm và dịu hơn, phía đông nóng ẩm, mưa nhiều. Ở môi trường này có một số khoáng sản có giá trị như: vàng, đồng, chì Tại các khu vực khô hạn như vùng phía nam Xahara làm nương rẫy vẫn là hình thức canh tác phổ biến với các cây trồng chính như lạc, bông, kê ; chăn nuôi dê, cừu theo hình thức chăn thả. Biểu đồ nhiệt độ lượng mưa Khu vực phía đông mưa nhiều hơn hình thành các vùng trồng cây ăn quả tại Ugadugu (Buôckina Phaxo) (chuối), vùng trồng cây công nghiệp (cà phê, mía, chè ) để xuất khẩu. Xứ sở Ê–ti–ô– pia chính là nơi tìm thấy cây cà phê đầu tiên, từ đó phổ biến ra thế giới, đây cũng là nước xuất khẩu cà phê lớn thứ 5 thế giới. Để bảo vệ các loài sinh vật nhiều quốc gia đã thành lập các vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, đặc biệt là các “xavan công viên” (Kenia, Tandania ) tạo nên nhiều điểm tham quan hấp dẫn. Tuy nhiên, ở môi trường này đang gặp phải những khó khăn như tình trạng thoái hóa đất, khan hiếm nước và nhiều loài sinh vật quý hiếm có nguy cơ tuyệt chủng
13. TRẠM 3 KHAI THÁC THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG HOANG MẠC Môi trường hoang mạc châu Phi gồm: hoang mạc Xahara ở phía bắc, hoang mạc Calahari và hoang mạc Namip ở phía nam. Đặc điểm nổi bật của môi trường này là tính chất vô cùng khô hạn vì lượng mưa trong năm rất thấp trong khi lượng bốc hơi lại rất lớn. Sự chênh lệch nhiệt độ ngày đêm cũng rất lớn. Phần lớn bề mặt các hoang mạc là sỏi đá và cồn cát; động thực vật nghèo nàn. Một số nơi có mạch nước ngầm xuất hiện các ốc đảo. Có một số khoáng sản trữ lượng lớn, đặc biệt là dầu mỏ. Con người ở hoang mạc đã khai thác tài nguyên nước, sinh vật để chăn nuôi du mục (dê, lạc đà ). Tại các ốc đảo, người dân trồng chà là, cam, chanh, lúa mạch... Hiện nay, với sự phát Biểu đồ nhiệt độ lượng mưa triển của khoa học kĩ thuật, nhiều nước đã đầu tư vào hệ thống tưới tiêu, cải tạo hoang mạc thành tại hoang mạc Xahara đồng ruộng để trồng trọt. Một số quốc gia thuộc môi trường hoang mạc có khoáng sản lớn (Libi, Angieri..) đã khai thác dầu mỏ, vàng, kim cương để xuất khẩu. Nhiều quốc gia đã tận dụng cảnh quan hấp dẫn, độc đáo để thu hút khách du lịch tới tham quan, đem lại nguồn thu lớn (ngành công nghiệp du lịch đóng vai trò trụ cột của nền kinh tế Ai Cập, đóng góp hơn 13% tổng GDP) Tuy nhiên, các quốc gia châu Phi đang phải đối mặt với tình trạng hoang mạc hóa ngày càng mở rộng. Nhiều giải pháp để hạn chế tình trạng này đã được đưa ra, đặc biệt là sự hợp tác của các quốc gia trong việc xây dựng “Bức tường xanh vĩ đại” đã trở thành vành đai bảo vệ chống lại tình trạng hoang mạc hóa, biến đổi khí hậu, suy thoái môi trường. Bức tường xanh vĩ đại
14. TRẠM 4 KHAI THÁC THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG ĐỊA TRUNG HẢI Môi trường địa trung hải phân bố thành dải hẹp ở vùng cực Bắc và cực Nam châu Phi. Mùa đông mát mẻ và có mưa, mùa hạ nóng khô. Thảm thực vật là rừng và cây bụi lá cứng. Tận dụng lợi thế khí hậu ở môi trường cận nhiệt, người dân đã trồng các loại cây ăn quả: cam, chanh, nho, ô liu.. để xuất khẩu và một số cây lương thực như lúa mì, ngô. Các sản phẩm nông nghiệp đóng góp tới 1/3 tổng sản phẩm xuất khẩu của các nước ở đây. Hoạt động khai thác khoáng sản cũng phát triển. Đây là một trong những trung Biểu đồ nhiệt độ lượng mưa tâm lớn của thế giới về khai thác dầu mỏ, đồng thời đứng đầu thế giới về khai thác vàng, tại Cape town (CH Nam Phi) kim cương. Cộng hòa Nam Phi là nước xuất khẩu vàng, uranium, kim cương, crôm lớn của thế giới. Quốc gia này khai thác lượng kim cương đứng thứ 3 thế giới; sản xuất 23% sản lượng uranium hàng năm của toàn cầu - nguồn nguyên liệu chính dùng trong công nghiệp hạt nhân. Hai nguồn nguyên liệu chiến lược khác là crom (Cr) và mangan (Mn), CH Nam Phi cũng đứng đầu với 36% tổng sản lượng crom và 33% lượng mangan của thế giới mỗi năm. Trong hơn 1 thập kỉ, CH Nam Phi luôn dẫn đầu thế giới về sản lượng vàng, cho đến những năm gần đây tụt xuống vị trí thứ 7. Môi trường địa trung hải cũng rất thuận lợi cho phát triển du lịch. Tuy nhiên tình trạng hoang mạc hóa cũng đang là thách thức lớn đối với các quốc gia ở môi trường này.
15. - Vẽ đúng cho các môi trường tự nhiên, màu sắc hài hòa: 1 điểm - Chú giải đúng các loại cây trồng, vật nuôi, khoáng sản mỗi môi trường ít nhất 3 kí hiệu: 1 điểm CHẤM CHÉO Lược đồ các môi trường tự nhiên châu Phi Lược đồ kinh tế châu Phi
16. CÁCH THỨC NGƯỜI DÂN CHÂU PHI KHAI THÁC THIÊN NHIÊN Ở CÁC MÔI TRƯỜNG KHÁC NHAU (Mỗi nội dung đúng được 0.2 điểm) Môi trường Xích đạo ẩm Nhiệt đới Hoang mạc Địa trung hải Gồm bồn địa Công – Phân bố ở phía bắc Gồm hoang mạc Dải hẹp ở vùng cực Vị trí gô và vùng duyên hải và phía nam môi Xahara, Calahari, Bắc và cực Nam châu phía bắc vịnh Ghi-nê trường xích đạo Namip Phi Các quốc gia Côt-đi-voa, Gana, Mali, Ni-giê, Sát, Ê-ti- An-giê-ri, Libi, Ai Cập, CH Nam Phi, một Camơ-run, Cônggô ô-pi Bôt-xoa-na phần Ai Cập, Libi - Khí hậu: Nóng ẩm, - Phía bắc: mưa ít, - Khí hậu rất khô hạn, - Mùa đông mát mẻ và mưa nhiều thời kì khô hạn kéo mưa rất ít có mưa, mùa hạ nóng Khí hậu - Đất đai màu mỡ, sinh dài - Sinh vật nghèo nàn, khô. và tài nguyên vật phong phú - Phía nam và phía mặt đất chủ yếu sỏi đá - Thảm thực vật là - Giàu khoáng sản: đông mưa nhiều hơn - Ốc đảo: nơi có mạch rừng và cây bụi lá dầu mỏ, vàng, - Khoáng sản: vàng, nước ngầm cứng quặngsắt đồng, chì - Khoáng sản: dầu mỏ - Khoáng sản: dầu mỏ, trữ lượng lớn kim cương, phốt phát
17. CÁCH THỨC NGƯỜI DÂN CHÂU PHI KHAI THÁC THIÊN NHIÊN Ở CÁC MÔI TRƯỜNG KHÁC NHAU Môi trường Xích đạo ẩm Nhiệt đới Hoang mạc Địa trung hải - Khai thác tài -Vùng khô hạn: trồng - Phát triển chăn nuôi du - Trồng cây ăn quả Cách thức nguyên đất, nước, kê, chăn nuôi dê, cừu. mục nhiệt đới: nho, khai thác rừng => hình - Vùng mưa nhiều: trồng - Ốc đảo: trồng chà là, cam, cam, chanh, ô liu tài nguyên thành vùng trồng cây ăn quả, cà phê xuất chanh, lúa mạch - Trồng cây lương cây công nghiệp: khẩu, chăn nuôi gia - Áp dụng KHKT, cải tạo thực: lúa mì, ngô. cà phê, ca cao, súc hoang mạc=>đồng ruộng - Khai thác và xuất cao su, cọ - Khai thác, chế biến - Khai thác, xuất khẩu khẩu khoáng sản: dầu => xuất khoáng sản xuất khẩu khoáng sản: kim cương phốt phát, khí đốt, khẩu - Thành lập vườn QG, - Phát triển du lịch dầu mỏ - Khai thác và xavan công viên => - Hợp tác xây dựng: “Bức xuất khẩu khoáng bảo vệ SV, phát triển du tường xanh vĩ đại” sản: dầu mỏ, bô – lịch xit Vấn đề - Suy giảm diện - Thoái hóa đất, khan - Tình trạng hoang mạc hóa - Tình trạng hoang môi trường tích rừng hiếm nước ngày càng mở rộng mạc hóa mở rộng - Đất bị thoái hóa - Nhiều loài sinh vật có - Ô nhiễm môi nguy cơ tuyệt chủng trường
18. Thách thức lớn hiện nay của hầu hết các quốc gia ở các môi trường tự nhiên châu Phi trong quá trình khai thác và bảo vệ thiên nhiên là gì? Hãy nêu các giải pháp để hạn chế tình trạng đó ở châu Phi. 1 phút suy 1 phút chia sẻ 1 phút chia sẻ nghĩ bạn cùng bàn trước lớp cá nhân
19. Vấn đề hôm nayTổ chức Nông-lương Liên hợp quốc (FAO) cho biết - Mỗi năm châu Phi mất khoảng 2 triệu ha rừng. - Tốc độ hoang mạc hóa ở châu Phi đang diễn ra nhanh báo động, gấp 2 lần so với những năm 1970 - Nếu tình hình khô hạn tiếp diễn như hiện nay=> khoảng 2/3 diện tích đất canh tác ở châu Phi sẽ bị cát ở sa mạc Sahara xâm chiếm vào năm 2050 - Châu Phi có tới 66% đất đai là sa mạc hoặc đất khô cằn, và có tới 73% đất canh tác nông nghiệp đã bị khô kiệt => 800 triệu người dân sống ở những vùng khô cằn lâm vào cảnh thiếu đói. - Hoang mạc hóa cũng khiến nền kinh tế châu Phi thiệt hại khoảng 9 tỷ USD mỗi năm Hoang mạc hóa là hiện tượng suy thoái đất đai ở những vùng khô hạn, bán khô hạn; do biến đổi khí hậu và những tác động của con người
20. ü Bảo vệ/trồng mới RỪNG Chống lại Vấn đề hôm nay ü Canh tác XANH ü Chống BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU HOANG MẠC HÓA - Năm 2007, 11 quốc gia châu Phi đã cùng bắt tay ký kết tham gia một dự án lớn đầy tham vọng mang tên “Bức tường xanh vĩ đại” với mức đầu tư 2 tỷ USD nhằm tái phát triển rừng, chống tình trạng sa mạc hóa ngày càng nghiêm trọng. - Đến nay, dự án đã có tới 20 quốc gia cùng chung tay thực hiện. - Dự án đã tạo ra một phòng tuyến cây rộng 15 km, dài 8000km, phủ tới 700 triệu ha đất khô cằn, trải dài qua lãnh thổ Djibouti, Eritrea, Ethiopia, Sudan, Chad, Niger, Nigeria, Mali, Burkina Faso, Mauritania, và Senegal, nơi sinh sống của hơn 232 triệu người BỨC TƯỜNG XANH VĨ ĐẠI